తెలుగు చంధస్సు

Download తెలుగు చంధస్సు

Post on 25-Nov-2015

94 views

Category:

Documents

53 download

DESCRIPTION

Is telugu chendasu making you irritated. Don't worry you can make it very easy by this file. Read and enjoy it.

TRANSCRIPT

  • తెఱుఖు చంధశ఻ు ఩దయ ఱక్షణాఱు తెయౌ఩ెడి శసశ్రభున఻ ఛందోశసశ్రభు ఩హఱుస్స్ యు.఩దాయఱన఻ వ్సా మడానికి ఉ఩యోగ ంచే విధానానిిఛందశ఻ు అంటాయు.ఖుయు,ఱగుళుఱు ఔఱయిఔచే ఏయపడేవి ఖణాఱు.ఇటుళంటి కొనిి ఖణభుఱ ఔఱయిఔ ళఱన ఩దయభు ఏయపడుత ంది.ఖుయుళుని U తోన఼ ఱగుళుని | తోన఼ శ఼చిస్స్ యు. ఱగుళుఱు - ఏఔ భాతాా కసఱంఱో ఉచచర ంచఫడే దానిని ఱగుళు అని అంటాయు.(భాతా అనగస చిటికె వ్ెమునంత కసఱభు) షరస్సాచ఻చఱు అన్ని ఱగుళుఱు ఉదా - ఆ,ఇ,ఉ,ఎ,఑ షరస్సాచ఻చఱతో ఔూడిన షఱుు ఱు ఱగుళుఱు. ఉదా - ఔ,చి,టు,తె,పొ షరశాభమున శభుయకస్ క్షరసఱు ఱగుళుఱు. ఉదా - శా,క్ష్ిి,త్రా,ఔ్ మెదఱమునవి షరశాభమున దిాతాాక్షరసఱు ఱగుళుఱు. ఉదా - ఖగ,భి,ఔక మెదఱమునవి ళటా శ఻డి ఖఱ షరస్సాక్షయభుఱు ఱగుళుఱు. ఉదా - శఽ,తఽ,ఔఽ మెదఱమునవి ఖుయుళుఱు - దిాభాతాా కసఱభుఱో ఉచచర ంచఫడే దానిని ఖుయుళుఱు అని అంటాయు. దీరసాఱన్ని ఖుయుళుఱు ఉదా - ఆ,ఈ,ఊ,ఏ,ఒ,ఐ ధీరసగ చ఻చఱుతో ఔూడిన షఱుు ఱన్ని ఖుయుళుఱు. ఉదా - సె,ైకస,తే,చీ విశయగతో ఔూడిన అక్షయభుఱు ఖుయుళుఱు. ఉదా - త:,ద఻:,అ: శ఻నాి (ంం) ఔూడిన అక్షరసఱు అన్ని ఖుయుళుఱు. ఉదా - అం,ఔం,మం,యం శంముకస్ క్షయం భుంద఻ ఉనిళన్ని ఖుయుళుఱు ఉదా - ఱక్ష్ిి,఩ది దిాతాాక్షయభునఔు భుంద఻నిళన్ని ఖుయుళుఱు ఉదా - అభి,అఔక,఩ుళుా పొ ఱుు షఱుు ఱో ఔూడిన ళయణభుఱు ఖుయుళుఱు ఉదా - క,గ,ఛ,ఝ ఖణభుఱు ఖణభుఱు రెండు యఔభుఱు 1.విశయగ ఖణభుఱు 2.ఉ఩ ఖణభుఱు
  • 1.విశయగ ఖణుభుఱు : ఱఱ II ఉదా: యభ, ఔరభ, శభ, ధన, అన్ని ఔూడా ఱఱ ఖణభుఱు ఱఖ IU ఉదా: యభా ఖఱ UI ఉదా: అన ,ి అభి, ఔఽవణ ఖఖ UU ఉదా: యంయం, శంతాన్ ఇవి రెండక్షయభుఱతో ఔూడినవి భూడక్షరసఱ ఖణాఱు ఆది ఖుయుళు బ ఖణభు UII భధయ ఖుయుళు జ ఖణభు IUI అంతయ ఖుయుళు శ ఖణభు IIU శయా ఱగుళుఱు న ఖణభు III ఆది ఱగుళు మ ఖణభు IUU భధయ ఱగుళు య ఖణభు UIU అంతయ ఱగుళు త ఖణభు UUI శయా ఖుయుళుఱు భ ఖణభు UUU ఖుయు ఱగుళుఱుఱన఻ తేయౌఔగస ఖుర ్ంచ఻టఔు ఑ఔ ఩దదత్ర య మా తా ర఺ జ భా న స ల గం I U U U I U I I I U 2. ఉ఩ ఖణభుఱు: శ఼యయ ఖణభుఱు న = న = III ష = ఖఱ = UI ఇందా ఖణభుఱు నఖ = IIIU శఱ = IIUI నఱ = IIII బ = UII య = UIU త = UUI ళఽత్భుఱు ఔరభ శంకయ ఖణభుఱు మత్రస్సా నభు ఩ాత్రపసదంఱో అక్షరసఱ శంకయ 1 ఉతపఱభాఱ బయనబబయళ 10 20 2 చం఩ఔభాఱ నజబజజజయ 11 21 3 శసయధూ ఱభు భశజశతతఖ 13 19
  • 4 భతే్బభు శబయనభమళ 14 20 5 భత్కోకిఱభు యశజజబయ 11 18 6 తయలభు శబయశజజఖ 12 19 7 ఩ంచారసభయభు జయజయజఖ 10 16 8 భాయౌని ననభమమ 9 15 9 భానిని బబబబబబబఖ 13 22 10 శాఖదయ భయబనమమమ 8,15 21 11 భహాశాఖదయ శతతనశయయఖ 9,16 22 12 ఔవిరసజ విరసజితభు నజజజజజజళ 12 23 ఔరభ శంకయ ఖణభుఱు పసదాఱు ఩ాత్ర పసదంఱోన఼ అక్షరసఱ శంకయ ఩ాత్రపసదంఱోని ఖణాఱు మత్ర పసాశ 1 ఉతపఱభాఱ 4 20 బ, య, న, బ, బ, య, ళ 10 ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 2 చం఩ఔభాఱ 4 21 న, జ, బ, జ, జ, జ, య 11 ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 3 శసయధూ ఱభు 4 19 భ, శ, జ, శ, త, త, ఖ 13 ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 4 భతే్బభు 4 20 శ, బ, య, న, భ, మ, ళ 14ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 5 భత్కోకిఱభు 4 21 య శ జ జ బ య 11ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 6 తయలభు 4 21 న బ య శ జ జ ఖ 12ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 7 ఩ంచారసభయభు 4 21 ననభమమ 10ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 8 భాయౌని 4 21 బబబబబబబఖ 9ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 9 భానిని 4 22 బబబబబబబఖ 14ళ అక్షయభు పసటించ ళఱెన఻, పసాశ మత్ర చెఱు ద఻ 10 శాఖదయ 4 11 భహాశాఖదయ 4 12 ఔవిరసజ విరసజితభు 4
  • తెఱుఖు ళత ్ ఱు హలలు వత్తు వత్తు పేరు ఢ ఢ ళత ్ ణ ణ ణ ళత ్ త త ళత ్ ధ ధ ళత ్ ద ద ళత ్ ధ ధ ళత ్ న న ళత ్ ఩ ఩ ళత ్ ప ప ళత ్ ఫ ఫ ళత ్ బ బ ళత ్ భ భ ళత ్ మ మ ళత ్ య య ళత ్ ఱ ఱ ళత ్ ళ ళ ళత ్ ఴ ఴ ళత ్ వ వ ళత ్ శ శ ళత ్ ష ష ళత ్ ల ల ళత ్ దిాతా అక్షరసఱు ఑ఔ షఱుు తో అదే షఱుు చేరే ఩దాఱున఻ దిాతా అక్షరసఱు అని అంటాయు. ఉదాషయణ - భఖగభు ఩ఖగభు భుఖుగ యు ఖజెెఱు త఩ెపట
  • విమయభు ఔమయభు ఔలళు నభిఔం శంముఔ్ అక్షరసఱు ఑ఔ షఱుు ఔు వ్ేరే షఱుు చేరే అక్షరసఱున఻ శంముఔ్ అక్షరసఱు అని అంటాయు. ఉదాషయణ - ఩దయభు (ద + మ = దయ) బఖళదీగ త (దీ + ఖ = దీగ ) తయకభు (య + ఔ = యక) అభ్ాయశభు (భ్ా + మ = భ్ాయ) కసయయం (య + మ = యయ) ఩ువపభు (వ + ఩ = వప) ధయిభు (య + భ = యి) విదయ (ద + మ = దయ) శద఻గ ణభు (ద఻ +ఖ = ద఻గ ) శంశలువ అక్షరసఱు ఑ఔ షఱుు ఔు - రెండు ఑త ్ ఱు చేరే అక్షరసఱన఻ శంశలువ అక్షరసఱు అని అంటాయు. ఉదాషయణ - స్సాతంతాయభు ( త + య + మ = తాయ ) ధఽతరసవ ర ు డు (వ + ట +య = వ ర ు ) స్సభయూయభు (య + ధ + మ = యూయ) ళశ్రభు (శ + త + య = శ్ర) రసవర ుభు (వ + ట + య = వర ు) వ్ెైశివర యభు (వ + ట + మ = వరయ) శంశకఽత్ర (శ + ఔ + య = శకఽ) భహా పసాణ అక్షరసఱు షఱుు ఱ ఱోని ఑త ్ ఱు ఉని అక్షరసఱున఻ భహా పసాణ అక్షరసఱు అని అంటాయు. ఉదాషయణ - కడగభు కండం నెభయౌ ఩హంఛభు గటభు ఴంకభు
  • పసఠ శసఱ బజన భ్ేధభు బయణి భ్ాషస భ్ాగసఱు తెఱుఖుఱో భ్ాషస భ్ాఖభుఱు ఐద఻ అవి - భాష఺భాగము ఉదాహరణ 1. నాభవ్సచఔభు ఑ఔ ళయకి్ని గసని , ళశ఻్ ళుని గసని , జాత్రనిగసని, ఖుణభుభున఻ గసని తెఱుప ఩దభుఱన఻ నాభవ్సచఔభు అని అంద఻యు. ఉదా - రసభుడు,యవి,గీత రసభుడు భంచి ఫాఱుడు. ఩ెై వ్సఔయంఱో రసభుడు అనేది నాభవ్సచఔం 2. శయానాభభు నాభవ్సచఔభుఱఔు ఫద఻ఱుగస వ్సడఫడు ఩దభుఱన఻ శయానాభభుఱు అని అంద఻యు. ఉదా - అతడు, ఆమ,ె అద,ి ఇద.ి.. రసభుడు భంచి ఫాఱుడు. అతడు ఩ెదదఱ భాట వింటాడు. భుంద఻ చె఩హపన విధంగస ఩ెై వ్సఔయంఱో రసభుడు అనేది నాభవ్సచఔం. రెండళ వ్సఔయంఱో అతడు అనే భాటఔు రసభుడు అనే అయూం. అయితే రసభుడుఔు ఫద఻ఱుగస అతడు అనే ఩దం వ్సడ ఫడింది. అతడు అనేది శయానాభం. 3.విశలవణభు విశలవణం: నాభవ్సచఔభుఱ యొఔక , శయానాభభుఱ యొఔక విశలవభుఱన఻ తెఱు఩ు వ్సనిని విశలవణభు ఱంద఻యు. ఉదా - భంచి ఫాఱుడు 4. అళయమభు యౌంఖ, ళచన, విబఔు్ ఱు ఱేని ఩దభుఱు అళయమభుఱు అని అంటాయు ఉదా- అఔకడ 5.కిరమ ఩న఻ఱన఻ తెఱు఩ు ఩దభుఱన఻ కిరమఱంద఻యు. ఉదా - త్రనటం, త్రయఖటం, నళాటం... అఱంకసయభుఱు అఱంకసయభుఱు రెండు యకసఱు అవి ఎ.ఴఫాద ఱంకసయభుఱు బి.అరసూ ఱంకసయభుఱు ఎ.ఴఫాద ఱంకసయభుఱు - 1.ళఽతాయన఻పసాశభు - ఑కే షఱుు అనేఔ ఩రసయమభుఱు త్రర గ త్రర గ ళచిచనచో అది ళఽతా్ న఻పసాస్సఱంకసయభు అనఫడున఻. ఉదా - అభందా నందంఫున గోవిద఻డు ఇందిర భందియంఫు చొచిచ.
  • 2.చేకసన఻ పసాశభు - అయూ భ్ేధభుతో రెండక్షయభుఱ ఩దభున఻ వ్ెంటవ్ెంటనే ఩ాయేిగ ంచ఻న఻. ఉదా - పస఩ షయుషయు సేవించెదన఻. 3.ఱాటాన఻పసాశభు - అయూభునంద఻గసఔ, తాతపయయభంద఻నంద఻ భాతామే భ్ేదభుండునటుు ఑ఔ ఩దభున఻ వ్ెంటవ్ెంటనే ఩ాయొగ ంచ఻ట. ఉదా - శ్రరనాధ఻ ళర ణంచ఻ జిషా జిష ా 4. మభఔభు - అయూభ్ేధభు ఖఱ అక్షయభుఱ శభుదామభు భయఱ భయఱ ఉచచర ం఩ఫడినచో మభఔభఖున఻. ఉదా - ఱేభ దన఻జుఱగెఱుళగస ఱేభ ా 5.భుఔ్఩ద ఖరశ్భు - పసదభు చిళయన఻ండు ఩దభుతో తయువ్సత ఩దభున఻ పసాయంభంచ఻ట. బి.అరసూ ఱంకసయభుఱు - 1.ఉ఩భాఱంకసయభు - ఉ఩భాన ఉ఩మేమాఱఔు ఖఱ పో యౌఔన఻ భనోషయభుగస ళర ణంచ఻న఻. 2.ఉతేరేక్ష్ాఱంకసయభు - ఉ఩మేమభున఻ ఊహ ంచ఻టన఻ ఉతేరేక్ష్ాఱంకసయభు అంద఻యు. ఉదా - ఆ ళచ఻చచ఻ని ఏన఻ఖునడగొండమేమో అన఻నటుు నిది. 3.యధ఩కసఱంకసయభు - ఉ఩భాన, ఉ఩మేమభుఱఔు భ్ేధభునిన఻ అభ్ేధభు చె఩ుపటన఻ యధ఩కసఱంకసయభు అంద఻యు. ఉదా - శంస్సయ స్సఖయభు న్నద఻ట మికికయౌ ఔవరభు 4.శలుషసఱంకసయభు - అనేఔ అయూభుఱు ళచ఻చనటుు చె఩ుపట శలుషసఱంకసయభు. ఉదా - రసజు ఔళఱమానందఔయుడు. 5.అరసూ ంతయనాయశభు - స్సభానయభున఻ విశలవభు చేతన఻,విశలవభున఻ స్సభానయభు చేతన఻ శభర ూంచ఻ట. ఉదా - భహాత ిఱఔు స్సధయభు కసనిదేభునిది. 6.అత్రఴయోకి్ - ఑ఔ వివమభు ఉనిదానిఔంటే అధిఔభు చేసహ ళర ణంచ఻ట. ఉదా - ఊర మందయౌ బళనభుఱు ఆకసఴభున఻ అంటుశ఻నివి. 7.దఽషసర ంతభు - ఉ఩భాన ఉ఩మేమభుఱఔు, బింఫ ఩ాత్రబింఫ భ్ాళభు ఉండునటుు ళర ణంచ఻ట. ఉదా- ఒరసజా న్నవ్ే కీర ్భంత డళు. 8.శాభ్ావ్ోకి్ - జాత్ర ఖుణజిామాద఻ఱఱోని శాభ్ాళభు ఉనిద఻నిటుు భనోషయభుగస ళర ణంచ఻ట. ఉదా - అయణయభునంద఻ ఱేలళు ఫెద఻యు చ఼఩ుఱతో చెంఖు చెంఖున ద఻భుఔుచ఻ ఩ర గెడుత నివి శంధ఻ఱు సంసకృత్ సంధులల - 1.శళయణదీయ ాశంధి - ఆ,ఇ,ఉ,ఋ ఱఔు శళయణభుఱఖు అచ఻చఱు ఩యమెైన఩ుడు వ్సని దీయభాుఱు ఏకసదేఴంఫఖున఻. ఉదా - రసజు + ఆజఞ = రసజాజఞ,భుని + ఇందా = భున్నందా 2.ఖుణశంధి - అకసయభునఔు ఇ,ఉ,ఋ ఱు ఩యభయిన఩ుడు ఏ,ఒ,ఆర్ ఱు ఏకసదేఴభుగస ళచెచన఻. ఉదా - దేళ + ఇందా = దేవ్ేందా, రసజ + ఋషహ = రసజర ి 3.ళఽధ్ిద శంధి - అకసయభునఔు ఏ,ఐఱు ఩యమెైన ఐ కసయభున఻ ఒ,ఓ ఱు ఩యమెైన ఓ కసయభున఻ ఏకసదేఴభుగస ళచ఻చన఻. ఉదా - ఏఔ + ఏఔ = ఏకెైఔ,దేఴ + ఓనితయభు = దేశౌనితయభు 4.మణాదేఴ శంధి - ఇ,ఉ,ఋ ఱఔు అశళయణభుఱఖు అచ఻చఱు ఩యభఖున఩ుడు ళయుశగస మ,ళ,య ఓ ఆదేఴభుగస ళచెచన఻. ఉదా - అత్ర + అంతభు = అతయంతభు, భన఻ + అంతయభు = భనాంతయభు 5.అన఻నాశిఔ శంధి - ఔ,చ,ట,త,఩ ఱుఔు శ,భ ఱు ఩యమెైన఩ుడు ళయుశగస జ,ణ,జఞ,భ ఱు విఔఱపభుగస ఆదేఴభఖున఻ ఉదా - వ్సక్ + భమభు = వ్సజిమభు
  • 6.ఴచతయ శంధి - శ,త,థ,ద,ధ,శ ఱఔు ఴ,చ,చ,జ,ఝ,జఞ ఱు ఩యమెైన఩ుడు ళయుశగస జఞ,ణ,భ ఱు విఔఱపభుగస ఆదేఴంఖున఻. ఇదా - భనస్ + శసంత్ర = భనశసశంత్ర,జఖత్ + జన఻ఱు = జఖజెన఻ఱు 7. విశయగ శంధి - విశయగభునఔు ఴ,వ,శ ఱు ఩యమెైన఩ుడు ళయుశగస ఴ,వ,శ ఱు ఆదేఴఫఖున఻ ఉదా - చత + ఴతాఫదభుఱు = చత ఴశతాఫదభుఱు తెలలగు సంధులల - 1.అకసయ శంధి - అత ్ నఔు శంధి ఫషృలభు. ఉదా - మేన + అత్ = మేనత్, రసభ + అమయ = రసభమయ 2.ఇకసయ శంధి - ఏభాయద఻ఱ ఇత ్ నఔు శంధి విఔఱపభు ఉదా - ఏమి + అంటివి = ఏభంటివి 3.ఉకసయ శంధి - ఉత ్ నఔు అచ఻చ ఩యమెైన఩ుడు శంధి నితయభు. ఉదా - రసభుడు + అతడు = రసభుడతడు 4. మడఖభ శంధి - శంధిఱేని చోట శాయంఫుఔంటే ఩యంఫయిన శాయంఫునఔు మడాఖభంఫఖు రెండు అచ఻చఱఔు శంధి జయఖన఩ుడు వ్సని భధయ 'య్' అన఻నది ఆఖభభుగస ళచ఻చన఻. 5.ఆమేేడిత శంధి - అచ఻చనఔు ఆమేేడితభు ఩యభఖున఩ుడు శంధి తయచ఻గసనఖున఻. ఉదా - ఔడ + ఔడ = ఔటరఔడ, ఏమి + ఏమి = ఏమేమి, ముదట + ముదట = ముటరముదట 6.త్రాఔ శంధి - ఆ,ఈ,ఏ,మన఻ శయానాభభుఱఔు త్రాఔభని ఩ేయు. ఉదా - ఈ + త్నళు = ఈత్న఻ళు. 7.ఖశడదవ్సదేఴ శంధి - ఩ాదభు మీది ఩యువభుఱఔు ఖ,శ,డ,ద,ళ ఱు ఫషృలభుఱఖున఻. ఉదా - రసజయభు + చేము = రసజయభుసేము, వ్సడు + ళచెచ = వ్సడొచెచ 8.఩ుంపసాదేఴ శంధి - ఔయిధాయమ శభాశభున శ఻ళయణభునఔు ఩ుం఩ు ఱఖున఻. ఉదా - శయశభు + భాట = శయశ఩ుభాట 9.యుగసఖభ శంధి - ఩ేదాద఻ఱ కసఱు ఩యభయిన఩ుడు యగసఖభు ళచ఻చన఻. ఉదా - ఩ేద + ఆఱు = ఩ేదరసఱు 10.఩డాాది శంధి - ఩డాాద఻ఱు ఩యభఖున఩ుడు శ఻ళయణభునఔు ఱో఩ ఩ూయణబింద఻ళుఱు విఔఱపభుఱఖున఻. ఉదా - బమభు + ఩డు = బమ఩డు 11.టుగసఖభ శంధి - ఔయిధాయమ శభాశభునంద఻ ఉకసరసంత ఩దభునఔు అచ఻చ ఩యమెైన఩ుడు టుగసఖభంఫఖు. ఉదా - చిఖుయు + ఆఔు = చిఖుయుటాఔు, ఩ండు + ఆఔు = ఩ండుటాఔు 12.శ఻గసఖభ శంధి - వష఺ర తత పయువ శభాశభునంద఻ ఉకసయ ఋకసరసంత ఴఫదభుఱఔు అచ఻చ ఩యభఖున఩ుడు శ఻గసఖభభు ళచ఻చన఻. ఉదా - చేయి + అతడు = చేమునతడు 13. పసాతాది శంధి - శభాశభుఱంద఻ పసాతాద఻ఱ తొయౌ అచ఻చమీది ళయణభుఱకెఱు ఱో఩ంఫు ఫషృలభుగసనఖున఻ ఉదా - పసాత + ఇఱుు = పసాత యిఱుు 14. ఆమేేడిత శంధి - అచ఻చనఔు ఆమేేడితభు ఩యభమున఩ుడు శంధి తయచ఻గసనఖున఻. ఉదా - ఏమి + ఏమి = ఏమేమి 15.ద఻ా త శంధి - ద఻ా త ఩ాఔఽత్రఔభుఱ మీద ఩యువభుఱఔు శయలభఖున఻. ఉదా - ఩ూచెన఻ + ఔఱుళఱు = ఩ూచెన఻ ఖఱుళఱు 16.భు ళయణఱో఩ శంధి - ఱు,ఱ,న ఱు ఩యభఖున఩ుడు భు ళయణభునఔు ఱో఩ంఫు తతపపయాశాయభునఔు ధీయభాు విభ్ావభఖు. ఉదా - పొ ఱభు + ఱు = పొ ఱాఱు.
  • 17.దిాఖు శభాశ శంధి - శభానాధికసయణంఫఖు ఉత్యు ఩దంఫు ఩యంఫఖున఩ుడు భూడు ఴఫదభుఱఱో డు ళయణభునఔు ఱో఩ంఫఖున఻. మీది హాఱుు నఔు దిాతాంఫఖున఻. ఉదా - భూడు + ఱోఔభుఱు = భుఱోు ఔభుఱు 18.ఫషృవాిహ శభాశ శంధి - ఫషృవా్రహ ని స఺్ ర వ్సచయంఫునఖుచో ఉ఩భానంఫు మీది మేన఻నఔు జొడి అఖున఻ ఉదా - అఱయు + మేన఻ = అఱయు జొడ ి 19.అఱోు ఩ శంధి - అద,ి అవి ఴఫదభుఱ అకసయభునఔు శభాశభున ఱో఩భు ఫషృలభుగసనఖు. ఉదా - నా + అది = నాద ి 20.ద఻గసగసభ శంధి - న్న,నా,తన ఴఫదభుఱఔు ఉత్య ఩దభు ఩యభఖున఩ుడు ద఻గసఖభభు విఔఱపభుగస ళచ఻చన఻. ఉదా - న్న + చ఼఩ు = న్నద఻ చ఼఩ు 21.డు ళయణఱోన శంధి - శభానాధిఔయణంఫఖు ఉత్య఩దంఫు ఩యంఫఖున఩ుడు భూడు ఴఫదభుఱోని డు ళయణభునఔు ఱో఩ంఫఖున఻. మీది షఱుు నఔు దిాతాంఫున఻ విభ్ావనఖు. ఉదా - భూడు + ఱోకసఱు = భూడు ఱోకసఱు శభాశభుఱు వ్ేయు వ్ేయు అయూభుఱు ఔయౌగ న ఩దభుఱు ఔయౌసహ ఑ఔ ఩దభుగస అఖుటన఻ శభాశభు అంటాయు.స్సధాయణంగస శభాశభునందయౌ రెండు ఩దభుఱు ఉండున఻.ముదటి ఩దభున఻ ఩ూయా఩దభని , రెండళ ఩దానిి ఉత్య ఩దభని అంటాయు. ఉదా - అని,తభుిడు = అనిదభుిఱు 1.తత పయువ శభాశభు - ఉత్య ఩దభు యొఔక అయూభు ఩ాధనభుగస ఖఱది తత పయువ శభాశభు. ఩ాధభా తత పయువ శభాశభు - ఩ూయాకసమభు = కసమభు యొఔక ఩ూయా భ్ాఖభు. దిాత్రమా తతపపయువ శభాశభు - నెఱతాఱుప = నెఱన఻ దాయౌచనవ్సడు తఽత్రమ తత పయువ శభాశభు - ధనాడుయడు = ధనభు చేత ఆఢుయడు. చత రీూ తత పయువ శభాశభు - బూతఫయౌ = బూతభు కొయఔు ఫయౌ. ఩ంచమీ తతపపయువ శభాశభు - చోయబమభు = చోయుని ళఱు బమభు. వష఺ర తత పయువ శభాశభు - రసజబటుడు = రసజు యొఔక బటుడు. శ఩్మీ తత పయువ శభాశభు - భాటనే఩పర = భాట మంద఻ నేయపర నైె తత పయువ శభాశభు - అధయిభు - ధయిభు కసనిది. 2.ఔయిధాయమ శభాశభు - విశలవణభు, విశలవయభుఱతో ఔూడినది ఔయిధాయమ శభాశభు. విశలవణ ఩ూయా఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - ఩హామమిత ా డు = ఩హామమెైన మిత ా డు విశలవణ ఉత్య఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - ఔపో తళఽదదభు = ళఽదదమెైన ఔపో తభు విశలవణ ఉబమ఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - భఽద఻భధ఻యభు = భద఻ళున఻, భధ఻యభున఻
  • ఉ఩భాన ఩ూయా఩ద ఔయిధారసమ శభాశభు - తేనె఩ఱుఔు = తేనెళంటి ఩ఱుఔు ఉ఩భాన ఉత్య఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - భుక఩దిభు = ఩దిభు ళంటి భుకభు ఆళధాయణా ఩ూయా఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - శంస్సయస్సఖయం = శంస్సయభనెడి స్సఖయభు శంభ్ాళనా ఩ూయా఩ద ఔయిధాయమ శభాశభు - ఩ెనాినది = ఩ెనాి అన఻ ఩ేయు ఖఱ నది. 3.దిాఖు శభాశభు - శంకాయ ఩ూయాభు దిాఖుళు శంకాయవ్సచఔ విశలవణభుతో విశలవయభు శభచినచో అది దిాఖుళఖున఻. ఇంద఻ శంకాయవ్సచఔ విశలవణమే ఩ూయా భంద఻ండున఻. ఉదా - భుఱోు ఔభుఱు = భూడఖుఱోఔభుఱు 4.ఫషృవా్రహ శభాశభు - అనయ఩దభు యొఔక అయూభు ఩ాధానంగస ఖఱది ఫషృవా్రహ శభాశభు. దీని అయూభు చెడిన఩ుడు ఔఱది ఔఱవ్సడు అని ళచ఻చన఻. 5.దాందా శభాశభు - ఉబమ఩దభుఱ యొఔక అయూభు ఩ాధానభుగస ఔఱది దాందా శభాశభు ఉదా - స఺తారసభుఱు = స఺త, రసభుడు, ఔఽషసణ యెన఻ఱు = ఔఽవ ణ డున఻, అయుె న఻డున఻ 6.అళయమూభ్ాళ శభాశభు - శ఼యా఩దభు యొఔక అయూభు ఩ాధానభుగస ఖఱది అళయమూభ్ాళ శభాశభు. ఇంద఻ ఩ూయా఩దభుఱు స్సభానయభుగస అళయమభుఱెై ఉండున఻. ఉదా - మధాఴకి్ = ఴకి్కి తగ నటుు ఉదా - ఩దినేత్రా = ఩దిభుళంటి నేతాభుఱు ఔఱది. విబఔు్ ఱు ఩ాతయమభుఱు - వ్సఔయభుఱొ ఩దభుఱఔు ఩యశపయ శంబందభున఻ ఔయౌగ ంచేవి విబఔు్ ఱు.ఆ విబఔు్ ఱన఻ తెయౌ఩ే వ్సటిని ఩ాతయమభుఱు అని అంటాయు.ఈ విబఔు్ ఱు ఎనిమిది. అవి - ఩రత్యయములల విభక్తు డు, భు, ళు, ఱు ఩ాథభా విబకి ్ నిన్, న఻న్, ఱన్, ఖూర చ, ఖుర ంచి దిాతీమా విబకి ్ చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్ తఽతీమా విబకి ్ కొరఔున్ (కొయఔు), కెై చత రీూ విబకి ్ ళఱనన్, ఔంటెన్, ఩టిర ఩ంచమీ విబకి ్ కిన్, ఔున్, యొఔక, ఱోన్, ఱో఩ఱన్ వష఺ీ విబకి ్ అంద఻న్, నన్ శ఩్మీ విబకి ్
  • ఒ, ఒరీ, ఒయిీ, ఒస఺ శంఫో ధనా ఩ాథభా విబకి ్ ఩ాఔఽత్ర – విఔఽత్ర ఩రకృతి వికృతి భ్ావ ఫాశ రసజు రేడు శసశ్రభు చటరభు ళయణభు ళనెి విదయ విదెద అక్షయభు అఔకయభు ఆధాయభు ఆదయుళు ఔుభాయుడు కొభయుడు ఔఽవ ణ డు ఔనిడు ఩దయభు ఩దెదభు నాయమభు నామభు దీ఩భు దివ్ెా బదాభు ఩దిఱభు యౌంఖభుఱు యౌంఖభుఱు 3 యకసఱు అవి 1. భషదాాచఔభుఱు - ఩ుయువ ఱన఻ వ్సర విశలవణభుఱన఻ తెయౌమజేము ఩దభుఱు భషదాాచఔభుఱు. వ్రటిని ఩ుంయౌంఖభుఱనిము అంద఻యు - రసభుడు,భీభుడు. 2. భషతీ వ్సచఔభుఱు - స఺్ రఱన఻ వ్సర విశలవణభుఱన఻ తెయౌమజేము ఩దభుఱు భషతీ వ్సచఔభుఱు - వ్రటిని స఺్ రయౌంఖభుఱనిము అంద఻యు - స఺త, ఫుదిూభంత రసఱు. 3. అభషదాాచఔభుఱు - ఩శు ఩క్ష్ాద఻ఱన఻ తెయౌమజేము ఴఫదభుఱు అభషదాాచఔభుఱు. వ్రటిని న఩ుంశఔయౌంఖభుఱనిము అంద఻యు - చెటుర , రసయి, కసకి.

Recommended

View more >