besta t5 versi guru (with answers)

Upload: zulkarnain

Post on 20-Feb-2018

3.043 views

Category:

Documents


361 download

TRANSCRIPT

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    1/175

    BAB 1 SISTEM PENGANGKUTAN

    1.1

    Keperluan Sistem Pengangkutan dalam Organisma.

    Konsep JLP/I;

    JLP/I merujuk kpd Jumlah Luas Permukaan per Isipadu.

    Pemahaman JLP/I boleh dilihat berdasarkan contoh berikut:

    BESTARI SP SDN.BHD

    disi Murid

    Modifikasi daripada buku

    teks dan soalan SPM

    sebenar.

    Versi Ketiga

    2015

    Modul Sempoi Biologi

    Tingkatan 5

    Penulis dan Penggubal:

    Zulkarnain bin Jamaluddin

    SMK Tengku Abdullah, Pekan.

    NAMA:...................................................................

    TINGKATAN:............................................................

    SEKOLAH:...............................................................

    Z U L K A R N A I N B I N J A M A L U D D I N

    S M K T E N G K U A B D U L L A H 2 6 6 0 0 P E K A N P A H A N G D M .

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    2/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 2

    BAB 1 SISTEM PENGANGKUTAN

    1.2 Keperluan Sistem Pengangkutan dalam Organisma.

    Konsep JLP/I;JLP/I merujuk kpd Jumlah Luas Permukaan per Isipadu.

    Pemahaman JLP/I boleh dilihat berdasarkan contoh berikut:

    Jenis Kubus Kubus X Kubus Y Kubus Z

    Panjang sisi (cm) 1 2 3

    Luas Permukaan (cm2) 1x1

    = 1

    2x2

    = 4

    3x3

    = 9

    Jumlah Luas Permukaan, JLP

    (cm2)

    1x6

    = 6

    4x6

    =24

    9 x 6

    =54

    Isipadu,I (cm3) 1x1x1

    = 1

    2x2x2

    = 8

    3x3x3

    =27

    JLP/I (cm-1) 1 3 2

    Berdasarkan keputusan JLP/I di atas, menunjukkan bahawa semakin

    besar saiz objek, semakin kecil nisbah JLP/I.

    JLP/I mempengaruhi kadar resapan bahan keluar masuk sel.

    Organisma unisel mempunyai kadar resapan yang lebih tinggi berbanding

    organisma multisel.

    Justeru, organisma multisel seperti manusia dan haiwan memerlukan satu

    sistem pengangkutan yg efektif utk mengangkut bahan-bahan bermanfaat

    atau tidak berguna keluar sel badan. Itulah Sistem Pengangkutan!

    Uji Kefahaman anda!

    1.

    Nyatakan masalah yang dihadapi oleh organisma untuk mendapatkan

    keperluan sel dan penyingkiran bahan buangan. [1 markah]

    Organisma multisel memerlukan sistem pengangkutan yang cekap.

    2.

    Berikantigacontoh bahan keperluan sel dan tiga contoh bahan kumuh

    yang disingkirkan daripada sel. [3 markah]

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    3/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 3

    Bahan keperluan sel Bahan kumuh yang disingkirkan

    1. Oksigen 1. Karbon dioksida

    2. Nutrien 2. Urea

    3. Vitamin 3. Bahan bernitrogen

    3. Terangkan sebab-sebab sistem pengangkutan penting dalam organisma

    multisel. [2 markah]

    Untuk mengangkut makanan tercerna untuk tindak balas biokimia dan

    menyingkirkan bahan kumuh yang berbahaya ke luar badan.

    SPM 2006 (Esei)

    Organisma multisel, seperti manusia, memerlukan sistem pengangkutan yang

    khusus berbanding dengan organisma unisel, sepertiAmoebasp., yang tidak

    memerlukan sistem pengangkutan.

    Berikan penilaian tentang pernyataan di atas berdasarkan ciri fizikal organisma

    dengan proses fisiologi berikut:

    Respirasi

    Nutrisi

    Perkumuhan [10 markah]

    Contoh jawapan:

    Ciri fizikal organisma multisel

    Saiz besar/ nisbah JLP: I adalah kecil

    Kadar resapan bahan keluar/ masuk ke semua sel badan adalah rendah Sel-sel bahagian dalam badan tidak bersentuhan secara langsung dengan

    persekitaran

    Ciri fizikal organism unisel

    Saiz kecil/ nisbah JLP: I adalah besar

    Pertukaran bahan antara organisma dengan persekitaran berlaku dengan

    mudah

    Sel badan bersentuhan secara langsung dengan persekitaran

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    4/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 4

    Proses Respirasi

    1. Organisma multisel

    Memerlukan permukaan/organ pertukaran gas yang spesifik/ peparu untuk

    keluar masuk/ pertukaran gas oksigen dan karbon dioksida/ gas respirasi

    Memerlukan sistem pengangkutan untuk membawa gas respirasi keluar

    dan masuk ke dalam tisu.

    2. Organisma unisel

    Tiada organ yang spesifik untuk pertukaran gas

    (sistem pengangkutan tidak diperlukan kerana) pertukaran gas boleh

    berlaku secara resapan gas oksigen dan karbon dioksida melalui

    membran plasma

    Proses Nutrisi

    1. Organisma multisel

    Perlukan sistem pencernaan untuk membawa/ mengerakkan makanan

    dari persekitaran masuk ke dalam badan untuk dicerna dan diserap

    Makanan tercerna seterusnya diangkut ke sel-sel badan melalui darah dan

    sistem limfa.

    2. Organisma unisel

    (tidak perlukan sistem pencernaan kerana) makanan diambil terus masuk

    dari persekitaran melalui membran sel secara fagositosis

    Dan dicernakan oleh enzim intrasel dalam vakuol makanan.

    Proses Perkumuhan

    1. Organisma multisel

    Perlukan sistem pengangkutan untuk membawa bahan kumuh/ urea dari

    hati ke tisu/ ginjal/ organ perkumuhan

    Bahan kumuh/ air kencing/ CO2 / air peluh/ urea dikeluarkan dari ginjal/

    organ perkumuhan

    2. Organisma unisel

    (Tidak perlukan sistem pengangkutan kerana) bahan kumuh dibuang terus

    dari sel badan ke persekitaran melalui membrane sel.

    Bahan kumuh/ contoh bawa masuk/disimpan/ disingkir dalam vakuolmengecut.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    5/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 5

    1.3

    Konsep Sistem Perdaran Darah.

    Medium pengangkutan dlm manusia dan haiwan ialah darah.

    Medium pengangkutan dlm haiwan invertebrata ialah hemolimfa dalam

    hemoselom.

    Darah manusia terbahagi kpd dua iaitu Sel Darah (45%) dan Plasma

    Darah (55%).

    Plasma Darah terdiri daripada air (90%) dan bahan terlarut (10%).

    Contoh bahan terlarut ialah gas terlarut, nutrien, enzim, protein plasma

    (albumin, globulin, fibrinogen) dan bahan kumuh.

    Terdapat tiga jenis Sel Darah iaitu Eritrosit, Leukosit dan Platlet = ELP

    atau PELincir.

    Terdapat dua jenis Leukosit iaitu Granulosit dan Agranulosit

    (granul = biji)

    - Terdapat tiga jenis Granulosit iaitu Basofil, Eosinofil dan

    Neutrofil.=Betik Epal Nangka.

    (ketiga-tiga buah ini ada biji)

    - Terdapat dua jenis Agranulosit iaitu Limfosit dan

    Monosit = LM

    riteria Eritrosit Leukosit Platlet

    Bentuk Dwicekung Bulat Cakera

    Saiz Kecil (8m x 2 m) Besar Paling kecil (2-3

    m)

    Warna Merah Putih Kekuningan Jernih

    Hemoglobin Ada Tiada Tiada

    Nukleus Tiada Ada (BEN, berlobus)

    Limfosit (sfera)

    Monosit (Kacang)

    Tiada

    Kuantiti Paling banyak Banyak Sedikit

    Tempat dihasilkan Sum sum tulang Sum sum tulang Serpihan sel

    Jangka hayat 120 hari N=10-12 jam

    B= 8-12 jam

    5-9 hari

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    6/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 6

    E=8-12 hari

    M=berbulan/bertahun

    Fungsi Pengangkutan

    bahan

    Pertahanan badan Pembekuan Darah

    Komponen darah

    manusia

    Sel darah

    Eritrosit Leukosit

    Granulosit

    Basofil

    Eosinofil

    Neutrofil

    Agranulosit

    Monosit

    Limfosit

    Platlet

    Plasma darah

    Air Bahan terlarut

    gas terlarut,

    nutrien, enzim,

    protein plasma(globulin, albumin,

    fibrinogen) danbahan kumuh.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    7/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 7

    Leukosit

    Granulosit

    Basofil

    Eosinofil

    Neutrofil

    Agranulosit

    Limfosit

    Monosit

    Basofil

    Nukleus

    berlobus danberbentuk S

    Sitoplasma

    bergranul

    penghasilan

    heparin utk

    mencegah

    darah beku dgn

    cepat.

    merembeskan

    histamin dlm txalergi.

    Eosinofil

    Nukleus

    mempunyai 2lobus

    Sitoplasma

    bergranul

    mengurangi

    gejala radang

    alergi

    Neutrofil

    Nukleus

    berlobus

    Sitoplasma

    bergranul

    Memusnahkanbakteria secara

    fagositosis.

    Limfosit

    Nukleus

    berbentuksfera

    sedikit

    sitoplasma

    menghasilkan

    antibodi

    Monosit

    Nukleus

    berbentukkacang

    Peranan

    seperti

    makrofaj yang

    menelanbakteria dalam

    badan dan sel-

    sel yang telah

    dijangkiti olehbakteria.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    8/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 8

    Fungsi Darah dalam Pengangkutan

    Peta i-think!

    Struktur Salur Darah Manusia

    Terdapat tiga jenis salur darah manusia iaitu, Arteri., Vena dan

    Kapilari .Perbezaan antara ketiga-tiga salur adalah seperti berikut:

    Arteri Kapilari Vena

    Angkut darah beroksigen

    (kecuali arteri pulmonari)

    Tempat pertukaran

    bahan antara sel

    Angkut darah

    terdeoksigen (kecuali

    vena pulmonari)

    Angkut darah keluar dari

    jantung

    Hubungkan arteri dengan

    vena

    Angkut darah ke jantung

    Dinding berotot tebal Dinding sangat nipis,

    setebal satu sel shj.

    Dinding berotot nipis

    Tiada injap kecuali injap

    sabit di aorta dan di arteri

    pulmonary

    Tiada injap Mempunyai injap sabit

    untuk mengelakkan aliran

    darah berpatah balik

    Darah mengalir pada

    tekanan tinggi

    membentuk denyutan yg

    dinamakan nadi

    Tiada denyutan. Tekanan

    lebih rendah drp arteri

    tetapi lebih tinggi drp

    vena

    Tiada denyutan. Darah

    mengalir pada tekanan

    rendah berbanding arteri.

    Fungsidarah

    Oksigen

    Karbon

    dioksida

    Makanan

    tercerna

    Bahan

    kumuhAir

    Hormon

    Haba

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    9/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 9

    Terangkan perbezaan antara salur darah X dan salur darah Y.[SPM 2012]

    Salur X Salur Y

    Arteri Vena

    Dinding berotot yang tebal Dinding berotot yang nipis

    Lebih elastik/dinding berotot Kurang elastik/ dinding berotot

    Supaya X boleh tahan tekanan darah

    yg tinggi// angkut darah pada tekanan

    tinggi

    Angkut darah pada tekanan yg rendah

    Lumen yg kecil Lumen yg besar

    Supaya pengaliran darah lebih cepat Memberi rintangan yang paling rendah

    utk pengaliran darah dlm Y

    Tiada injap kecuali arteri pulmonari dan

    aorta

    Ada injap

    Injap mencegah darah drp patah balik//injap memastikan pengaliran darah

    sehala

    Membawa darah beroksigen kecuali

    arteri pulmonari.

    Membawa darah terdeoksigen kecuali

    vena pulmonari.

    Membekal oksigen untuk respirasi sel

    dalam sel-sel badan

    Mengangkut darah terdeoksigen/CO2

    dari sel badan ke jantung

    Aliran darah:

    Jantung sel badan kecuali arteri

    pulmonari.

    Aliran darah:

    Sel badan jantung kecuali vena

    pulmonari.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    10/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 10

    Struktur Jantung Manusia

    #Lukis dan labelkan struktur jantung manusia.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    11/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 11

    Daya pengepaman oleh jantung.

    Terangkan penghasilan daya yang menyebabkan peredaran darah dalam

    manusia.

    Pengecutan jantung bermula apabila nodus sinoatrium (SAN) mula

    mencetus impuls saraf yang kemudiannya tersebar ke seluruh atrium dan

    merangsang otot dinding kedua-dua atrium mengecut serentak.

    SAN dikenali sebagai perentak denyutan jantung.

    Menyebabkan tekanan darah dlm atrium meningkat

    Menyebabkan darah terdeoksigen dipam ke dalam ventrikel kanan melalui

    injap trikuspid

    Menyebabkan darah beroksigen ditolak ke dalam ventrikel kiri melalui injap

    bikuspid

    Impuls yg dicetus oleh SAN kemudian sampai ke nodus atrioventrikel

    (AVN).

    Menghantar impuls utk merangsang pengecutan otot ventrikel melalui

    berkas His dan gentian Purkinjie.

    Kedua-dua ventrikel mengecut serentak.

    Menyebabkan tekanan darah di dalam ventrikel kiri dan kanan

    meningkat.

    Darah terdeoksigen dipam ke peparu melalui arteri pulmonari

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    12/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 12

    Darah beroksigen ditolak ke seluruh badan melalui aorta

    Terangkan mekanisme kawal atur tekanan darah.

    Kenaikan atau penurunan tekanan darah dikesan oleh baroreseptor yg

    terdapat di aorta dan arteri karotid.

    Tekanan darah tinggi menyebabkan baroreseptor menghantar impuls ke

    pusat kardiovaskular di medula oblongata

    Arteri dan arteriol mengembang dan

    Tekanan darah diturunkan.

    Tekanan darah rendah menyebabkan baroreseptor menghantar impuls ke

    pusat kardiovaskular utk merangsang SAN dan mencetuskan impuls.

    Kadar pengecutan otot kardium dlm jantung dan otot licin pada arteri

    ditingkatkan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    13/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 13

    Terangkan perbandingan sistem peredaran darah dalam manusia, ikan dan

    amfibia. [Mirip SPM 2010]

    Persamaan:

    1.

    Ketiga-tiganya mempunyai sistem peredaran tertutup.

    2. Darah mengalir dalam salur-salur darah.

    3.

    Ketiga-tiganya mempunyai jantung.

    4. Ketiga-tiganya mengepam darah ke sel-sel badan.

    5. Ketiga-tiganya mempunyai injap di dalam vena.

    6.

    Darah mengalir dalam satu arah sahaja.

    Perbezaan:

    Manusia Ikan Amfibia

    Peredaran darah ganda

    dua dan lengkap.

    Darah mengalir melalui

    jantung sebanyak dua

    kali dalam satu edaran

    lengkap.

    Peredaran darah tertutup

    Darah mengalir melalui

    jantung hanya sekali

    dalam satu edaran

    lengkap.

    Peredaran darah ganda

    dua dan tak lengkap.

    Darah mengalir melalui

    jantung sebanyak dua

    kali dalam satu edaran

    tak lengkap

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    14/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 14

    Jantung mempunyai

    empat ruang.

    Jantung mempunyai dua

    atrium dan dua ventrikel.

    Jantung mempunyai dua

    ruang.

    Jantung mempunyai satu

    atrium dan satu ventrikel.

    Jantung mempunyai tiga

    ruang.

    Jantung mempunyai dua

    atrium dan satu ventrikel.

    Darah beroksigen dari

    jantung mengalir pada

    kadar yang lebih laju ke

    sel-sel badan.

    Darah beroksigen dipam

    daripada jantung ke sel-

    sel badan.

    Darah beroksigen dari

    jantung mengalir pada

    kadar yang lebih

    perlahan ke sel-sel

    badan.

    Darah beroksigen

    mengalir daripada insang

    ke sel-sel badan.

    Darah beroksigen dari

    jantung mengalir pada

    kadar yang sederhana ke

    sel-sel badan.

    Darah beroksigen dipam

    daripada jantung ke sel-

    sel badan.

    Darah beroksigen

    mempunyai tekanan lebih

    tinggi.

    Pertukaran gas berlaku di

    peparu/ alveolus.

    Darah beroksigen

    mempunyai tekanan lebih

    rendah .

    Pertukaran gas berlaku di

    insang/ lamela/ filamen.

    Darah beroksigen

    mempunyai tekanan

    sederhana tinggi.

    Pertukaran gas berlaku di

    peparu atau kulit .

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    15/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 15

    1.3 Mekanisme Pembekuan Darah.

    Salur darah pecah atau luka Darah keluar

    Platlet berkumpul

    Merangsang trombokinase

    Trombokinase

    Vitamin K

    Protrombin

    Sel-sel darah

    terperangkap

    Fibrin

    Darah beku

    Trombin

    Fibrinogen

    Keruping

    Masalah Pembekuan Darah

    Penyakit hemofilia

    Trombus

    Penyakit strok

    Angina

    Kegagalan jantung

    Ion kalsium

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    16/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 16

    Terangkan bagaimana platlet membantu dlm menghentikan pendarahan

    semasa luka. [SPM 2008]

    Platlet bergumpal dan menghasilkan trombokinase .

    Trombokinase menukarkan protrombin kepada trombin dengan

    kehadiran ion kalsium .

    Trombin menukarkan fibrinogen kepada fibrin dgn kehadiran vitamin K

    Fibrin membentuk jaringan utk memerangkap eritrosit.

    Membentuk darah beku //keruping.

    Terangkan kepentingan pembekuan darah ini. [SPM 2012]

    Menutup luka .

    Menghalang kehilangan darah yang berterusan .

    Mengekalkan tekanan darah pada julat normal.

    Oleh itu, jantung boleh mengepam darah ke seluruh badan.

    Untuk mengelakkan kemasukan mikrob /patogen/bahan asing.

    Sebagai mekanisme pertahanan badan//meminimakan risiko infeksi di

    dalam badan. Mengekalkan peredaran darah.

    Oleh itu keperluan sel dapat diangkut dengan efisien/cekap.

    1.4 Konsep Sistem Limfa.

    Pembentukan Bendalir Tisu (BT).

    1. BT atau cecair interstis ialah bendalir yg memenuhi ruang antara sel,

    membasahi sel dan mempunyai tekanan osmosis yang sama dgn

    sitoplasma sel dan darah .

    2. Darah mengalir dari arteriol ke kapilari mempunyai tekanan hidrostatik

    yang tinggi kerana darah yg bertekanan tinggi dipam keluar dari jantung

    dan saiz kapilari adalah kecil .

    3. Tekanan hidrostatik yang tinggi ini memaksa air dan bahan-bahan yg

    mempunyai saiz molekul yg kecil terturas keluar merentasi dinding kapilari

    ke ruang antara sel, menghasilkan bendalir tisu.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    17/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 17

    4.

    Sel darah merah, platlet dan molekul protein yg besar tidak terturas.

    5. Cecair plasma dlm kapilari yg menghampiri venul mempunyai kepekatan

    yg tinggi .

    Komposisi Bendalir Tisu.

    1. Komposis BT adalah sama dengan komposisi darah, iaitu mengandungi

    air, asid amino, glukosa, asid lemak, koenzim, hormon, ion mineral dan

    bahan buangan sel tetapi tidak mengandungi eritrosit, platlet atau molekul

    protein yang besar .

    Kepentingan Bendalir Tisu.

    1. BT adalah penting bagi mengekalkan persekitaran dalam seperti suhu,

    tekanan osmosis dan pH badan agar sentiasa dlm keadaan stabil.

    2. Proses pengekalan persekitaran dalaman ini berlaku melalui proses

    homeostasis .

    3. Oksigen dan nutrien yg meresap keluar dari kapilari darah akan meresap

    masuk ke dalam bendalir tisu dan seterusnya akan meresap masuk ke

    dalam sel-sel badan.

    4. Bahan buangan sel pula akan meresap masuk ke dalam bendalir tisu

    sebelum meresap masuk ke dalam kapilari darah utk disingkirkan melalui

    organ-organ perkumuhan .

    Pembentukan Bendalir Limfa.

    1.

    BT perlu meresap ke dalam kapilari darah semula berhampiran venul dan

    membentuk cecair plasma semula.

    2.

    Jika tidak, salur darah akan kekurangan cecair dan darah tidak dapat

    mengalir.

    3.

    Hampir 90% drp BT ini akan meresap ke dalam kapilari darah semula.

    4. BT yang selebihnya, iaitu kira-kira 10% lagi akan meresap ke dalam

    kapilari limfa utk membentuk bendalir dalam salur limfa yg dikenali sebagai

    bendalir limfa .5. Kandungan bendalir limfa adalah sama dengan BT.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    18/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 18

    6.

    Bendalir limfa akan mengalir ke dalam salur limfa yang lebih besar dan

    akhirnya kembali ke sistem peredaran darah.

    7.

    Jika bendalir limpa terkumpul secara berlebihan dan tidak dapat

    dikembalikan ke SPD, keadaan ini akan menyebabkan pembengkakkan

    tisu.

    Rajah: Perkaitan antara sistem darah dgn sistem limfa.

    Struktur Sistem Limfa.

    1.

    Sistem limfa terdiri drp duktus, salur, kapilari limfa, nodus limfa, limpa,

    kelenjar timus dan sumsum tulang.

    2.

    Duktus limfa paling besar ialah duktus toraks yg menghubungkan semua

    salur limfa dari bahagian abdomen toraks dan anggota sebelah kiri ke

    vena subklarikel kiri dan seterusnya bersambung dgn vena kava

    3. Salur limfa dr tangan kanan dan kepala sebelah kanan bersambung dgn

    duktus limfa kanan yg membuka ke dalam vena subklarikel kanan yg

    seterusnya bergabung dgn vena kava

    4. Pergerakan bendalir limfa dibantu oleh pengecutan otot rangka yg

    menekan dinding salur limfa secara beritma5. Kehadiran injap di sepanjang salur limfa menyebabkan limfa mengalir

    pada satu hala shj dan mengelakkan drp berpatah balik

    6. Lakteal dalam vilus pada usus kecil merupakan sebahagian drp kapilari

    limfa

    7. Limpa ialah organ yg terlibat dlm menghasilkan limfosit dan memusnahkan

    sel darah merah

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    19/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 19

    8.

    Organ ini juga menyimpan sel darah merah utk menampung kehilangan

    darah jika berlaku kecederaan.

    9.

    Sumsum tulang pula mempunyai sel-sel yg menjalankan proses mitosis

    bagi menghasilkan sel-sel darah putih terutamanya sel limfosit.

    10.

    Limfa iaitu BT yg meresap masuk ke dalam kapilari limfa seterusnya

    mengalir ke salur limfa yang lebih besar dan melintasi nodus limfa.

    11.

    Nodus limfa berfungsi sebagai penapis mikroorganisma.

    12.Limfa yg bebas drp sebarang mikroorganisma kemudiannya mengalir ke

    dalam duktus toraks dan duktus limfa kanan

    13.Limfa akan dialirkan ke dalam darah di vena subklarikel kiri dan kanan.

    14.

    Darah yg bercampur dgn limfa ini masuk ke vena kava.

    Peranan Sistem Limfa dalam Pengangkutan.

    1. Sistem limfa mengembalikan bendalir limfa yg berasal drp BT ke dalam

    SPD melalui vena subklarikel kiri dan kanan.

    2. Keadaan ini menyebabkan komposisi, isipadu dan tekanan darah dapat

    dikawal pada paras normal

    3.

    Lakteal yg terdapat dlm vilus usus terlibat dlm penyerapan asid lemak

    gliserol dan vitamin yg larut dalam lipid iaitu A, D, E dan K.

    4. Bahan-bahan ini seterusnya mengalir bersama dgn limfa ke duktus limfa

    dan kembali ke SPD di jantung.

    5.

    Air, mineral, hormon, koenzim dan bahan-bahan lain yg berguna yg

    terdapat di dalam BT yg tidak meresap ke dalam kapilari darah semula

    akan diangkut oleh system limfa dan dikembalikan ke SPD. Hal ini dapat

    memastikan komposisi darah dikekalkan

    6.

    Bahan buangan sel seperti asid urik dan urea yg tertinggal juga dapat

    diangkut oleh sistem limfa ke dalam SPD.

    7.

    Sel-sel mati, mikroorganisma dan bendasing yg berbahaya kpd badan

    akan dimusnahkan oleh sel fagosit dalam nodus limfa.

    8. Oleh itu, bendalir limfa yg masuk ke dalam SPD bebas drp bahan-bahan

    ini.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    20/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 20

    9.

    BT perlu dikembalikan ke dalam SPD sam ada secara meresap terus ke

    dalam kapilari darah atau melalui salur limfa.

    10.

    Kegagalan proses ini akan menyebabkan pengumpulan BT di dalam ruang

    antara sel dan menyebabkan pembengkakan yg dikenali sbg odema

    11.

    Odema boleh berlaku di kaki, tangan, sendi malah seluruh tubuh.

    12.Terdapat juga odema yg berlaku di otak dan di peparu

    13.

    Odema sering terjadi kpd individu yg duduk atau tidak bergerak terlalu

    lama kerana tidak ada pengecutan otot rangka yg membantu pengaliran

    limfa

    14.Pesakit diabetis, artritis, kanser, kerosakan hati dan ginjal sering

    mengalami odema

    15.Pesakit untut atau Elephantiasismengalami gejala salur limfa tersumbat

    disebabkan oleh cacing filariasis

    1.5 Peranan Sistem Perdaran Darah Dalam Mekanisme Pertahanan Badan.

    Sistem Pertahanan Badan.

    (a)Barisan Pertahanan Pertama.

    (i)

    Kulit manusia terdiri daripada lapisan yg liat dan sukar ditembusi

    oleh mikroorganisma.

    (ii)

    Kulit merupakan BPP dalam sistem pertahanan badan.

    SistemPertahanan

    Badan

    Barisan

    pertahanan

    pertama (BPP)

    Kulit

    -Peluh

    -Sebum

    Membran Mukus

    -Rembesan

    mukus

    Barisan

    Pertananan

    Kedua (BPD)

    Fagositosis

    Barisan

    Pertahanan

    Ketiga (BPT)

    Antibodi

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    21/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 21

    (iii)

    Mikroorganisma hanya dpt menembusi kulit jika terdapat luka atau

    kecederaan.

    (iv)

    Namun begitu, proses pembekuan darah yg berlaku dgn cepat

    dapat membantu mencegah kemasukan mikroorganisma dgn

    banyak.

    (v) Air mata yg dirembeskan oleh kelenjar air mata dan sebum yg

    dirembeskan oleh kelenjar sebum mengandungi enzim lisozim yg

    memusnahkan bakteria

    (vi) Jika mikroorganisma masuk melalui lubang hidung lapisan mukus

    akan memerangkap mikroorganisma dan menggumpalkannya.

    (vii)

    Silio yg terdapat di permukaan epitelium salur respirasi akan

    menolak partikel-partikel ini keluar.

    (viii) Lilin di dalam telinga, air mata dan lender pada faraj juga berfungsi

    sbg antiseptik utk memusnahkan mikroorganisma yg masuk.

    (ix) Jika makanan yg kita makan tercemar dgn mikroorganisma, asid

    hidroklorik di dalam perut akan memusnahkannya.

    (x) BPP ini juga dikenali sbg pertahanan pasif iaitu tubuh fizikal kita

    bertindak sbg mekanisme menahan serangan patogen.

    Soalan SPM 2013

    Terangkan satukepentingan kulit selain daripada mengawal atur suhu badan.

    1)

    Kulit merupakan BPP dalam system pertahanan badan

    2) Kulit berperanan untuk menahan serangan daripada pathogen

    3)

    Kulit melindungi daripada kemasukan mikroorganisma / patogen

    [2 markah]

    (b)

    Barisan Pertahanan Kedua.

    (i) Sekiranya terdapat patogen yg melepasi BPP dan masuk ke dalam

    sistem darah, sel-sel darah putih iaitu neutrofil dan monolit akan

    bertindak secara fagositosis dgn menelan dan mencerna patogen

    dgn menggunakan enzim

    (ii)

    Sel-sel fagosit ini bergerak di dalam darah serta boleh menyelinapkeluar di antara sel dan juga berada dalam salur limfa.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    22/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 22

    (iii)

    Sel-sel ini mencari dan membunuh patogen yg berada di dalam

    badan.

    (iv)

    Oleh itu, BPD ini dikenali sbg pertahanan aktif

    Fagositosis oleh neutrofil

    (c)

    Barisan Pertahanan Ketiga.

    (i) BPT melibatkan sistem keimunan badan, iaitu penghasilan antibodi

    apabila terdapat patogen memasuki badan.

    (ii) Seseorang dikatakan imun terhadap sesuatu penyakit jika terdapat

    antibodi tersedia di dalam badan utk melawan serangan antigen.

    (iii) Antigen ialah jasad asing atau bahan yang bukan drp badan sendiri

    yg merangsang gerak balas keimunan badan.

    (iv) Antara cth antigen ialah patogen, molekul toksin dan sel darah drp

    kumpulan darah yg lain.

    (v)

    Masa yg diambil utk membina antibodi ialah kira-kira tiga hingga

    tujuh hari.

    (vi)

    Hal ini kerana limfosit perlu mengenal pasti antigen terlebih dahulu

    sebelum menghasilkan antibodi yg sepadan.

    (vii)

    Limfosit merupakan sel darah putih yg terdapat di dalam nodus limfa

    dan SPD.

    (viii)

    Limfosit dibahagikan kpd dua jenis sel limfosit T dan sel limfosit B

    (ix) Sel limfosit T berfungsi utk menyerang sel-sel yg telah dijangkiti oleh

    patogen dan menghasilkan bahan kimia utk merangsang sel limfosit

    B

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    23/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 23

    (x)

    Sel limfosit B berfungsi utk membahagi dan membentuk sel plasma

    dan sel memori B.

    (xi)

    Seterusnya, sel plasma akan menghasilkan antibodi yg sepadan

    dgn antigen dan bertindak memusnahkan antigen tersebut.

    (xii)

    Antibodi ialah sejenis protein yg spesifik dlm tindak balas antibodi-

    antigen

    (xiii)

    Selepas sembuh drp penyakit, sel memori B akan berperanan utk

    menyimpan sebarang maklumat tentang patogen

    (xiv) Jika patogen yg sama menyerang badan, sel plasma akan

    diaktifkan utk menghasilkan antibodi dgn cepat dan banyak.

    Mekanisme tindakan antibodi

    Keimunan dan Pengimunan

    1.

    Keimunan bermaksud individu mempunyai keupayaan untuk menahan diri

    daripada dijangkiti patogen

    2.

    Individu ini mempunyai antibodi yg cukup dan boleh menghasilkan antibodi

    dengan segera jika terdapat patogen

    3.

    Keimunan terbahagi kpd dua jenis, iaitu pasif dan aktif.

    4. Keimunan pasif (KP) bermaksud seseorang mendapat antibodi tersedia

    dari luar badan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    24/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 24

    5.

    Keimunan aktif (KA) bermaksud sel-sel limfosit seseorang dapat

    menghasilkan antibodi sendiri di dalam badan.

    (a)

    Keimunan pasif

    (i) Fetus dalam kandungan ibu menerima keimunan secara semula

    jadi.

    (ii)

    Antibodi yg terdapat di dalam plasma darah ibu meresap merentasi

    plasenta dan masuk ke dalam fetus

    (iii) Pada awal kelahiran, keimunan bayi adalah sama dengan keimunan

    ibunya.

    (iv) Bayi akan terus mendapat bekalan antibodi dlm susu ibu apabila

    bayi ini menyusu.

    (v) Keimunan yg diperolehi ini dinamakan keimunan pasif semua jadi.

    (KPS)

    (vi) Pesakit yg terlalu lemah dan tidak dapat menghasilkan antibodi

    sendiri akan diberikan suntikan antibodi buatan (antiserum).

    (vii) Keimunan buatan terhasil apabila vaksin atau antibodi disuntik atau

    dimasukkan secara terus ke dalam badan.

    (viii)

    Keimunan buatan juga dikenali sbg pengimunan

    (ix) Pengimunan ialah proses memperoleh keimunan dgn cara buatan

    bagi melindungi seseorang drp dijangkiti penyakit tertentu.

    Keimunan

    Aktif

    Semula jadi

    -setelahsembuh drp

    penyakit.

    Buatan-setelah

    memperoleh

    suntikan vaksin

    Pasif

    Semula jadi

    -melaluipenyususan ibu.

    -melalui plasenta

    Buatan

    -suntikanantiserum

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    25/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 25

    (x)

    Suntikan serum yg mengandungi antibodi perlu diberi dari semasa

    ke semasa utk membantu pesakit melawan sejenis penyakit

    (xi)

    Dalam kes kecemasan spt digigit haiwan berbisa, tetanus, penyakit

    rabies dan keracunan makanan, suntikan anti serum atau antitoksin

    perlu diberikan segera bagi memusnahkan toksin dan bisa haiwan.

    (xii) Keimunan ini dinamakan keimunan pasif buatan (KPB).

    Graf Keimunan Pasif Buatan

    (b)

    Keimunan aktif

    (i) Keimunan aktif diperoleh selepas seseorang sembuh daripada

    sesuatu penyakit

    (ii) Ketika dijangkiti patogen, sel-sel limfosit membina antibodi dan

    menyimpan memori.

    (iii) Memori tentang patogen yg disimpan akan menghasilkan antibodi

    dengan cepat dan banyak jika terdapat patogen yg sama

    menyerang.

    (iv)

    Keimunan ini dinamakan keimunan aktif semulajadi (KAS).

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    26/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 26

    Rajah: Keimunan aktif semula jadi

    (v) Vaksin ialah ampaian patogen yg telah mati, dilemahkan.

    (vi)

    Apabila vaksin disuntik ke dalam badan, limfosit akan membina

    antibodi utk menentang patogen.

    (vii)

    Penghasilan antibodi akan berlaku dengan cepat jika patogen itu

    menyerang dan seterusnya jangkitan penyakit dapat dicegah.

    (viii)

    Proses ini dinamakan sebagai pengimunan

    (ix)

    Selepas suntikan kali pertama, sel limfosit mengambil masa untuk

    mengenali patogen dan sedikit antibodi terhasil.

    (x) Selepas suntikan kali kedua memori yg disimpan dalam limfosit

    telah mengenali patogen tersebut dan seterusnya menghasilkan

    antibodi lebih cepat dan banyak.

    (xi) Keimunan yg diperoleh melalui suntikan vaksin ini dinamakan

    sebagai keimunan aktif buatan (KAB).

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    27/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 27

    Rajah: Keimunan aktif buatan

    Sindrom Kurang Daya Tahan Penyakit (AIDS)

    1.

    AIDS disebabkan oleh sejenis virus yang disebut Human

    Immunodeficiency Virus(HIV).

    2.

    Virus ini tidak dapat hidup secara sendiri tetapi perlu hidup dalam sel

    organisma hidup.

    3.

    Sistem pertahanan badan manusia akan memusnahkan sebarang virus

    penyakit namun bagi HIV, virus ini menyerang sel limfosit T.

    4.

    Oleh itu, sel ini tidak dapat merangsang sel limfosit B untuk menghasilkan

    antibodi

    5. Virus HIV boleh berada dalam badan hingga beberapa tahun tanpa

    menunjukkan gejala penyakit.

    6.AIDS terjadi apabila virus HIV merosakkan sistem keimunan badan

    sehingga pesakit tidak mampu melawan jangkitan penyakit yang biasanya

    dapat dicegah.

    7.Antara gejala penyakit AIDS ialah pesakit mendapat penyakit kulit,

    jangkitan sistem pernafasan, cirit-birit yang kronik, batuk kering, jangkitan

    kuman pada otak, jangkitan kulat, kanser (contohnya Kaposis sarcoma)

    dan akhirnya meninggal dunia.

    8.

    HIV boleh ditemukan dlm darah, bendalir tisu, air mani, cecair dlm faraj

    dan susu badan pesakit AIDS.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    28/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 28

    9.

    Pemindahan HIV berlaku daripada individu kepada individu lain melalui

    pemindahan cecair ini.

    10.

    Terdapat beberapa cara jangkitan HIV antaranya, adalah mengadakan

    hubungan seks dengan pesakit atau pembawa HIV tanpa sebarang

    perlindungan seperti pemakaian kondom, melalui suntikan jarum yang

    mengandungi HIV yang dikongsi dan melalui ibu yang mempunyai HIV

    kepada anak dalam kandungannya melalui plasenta, serta ibu pembawa

    HIV kepada anak yg disusui.

    Uji Kefahaman Anda

    1.

    Apakah yang dimaksudkan dengan pertahanan pasif dan pertahanan

    aktif? [2 markah]

    Pertahanan pasif ialah barisan pertahanan pertama seperti kulit

    manusia yang bertindak menahan serangan patogen. Pertahanan aktif

    ialah barisan pertahanan kedua seperti neutrofil dan monosit yang

    bertindak secara fagositosis dengan menelan dan mencerna patogen

    dengan menggunakan enzim.

    2. Lukiskan rajah bagaimana neutrofil menjalankan fagositosis.

    3.Apakah perbezaan antara antigen dengan patogen? [1 markah]

    Antigen ialah jasad asing atau bahan yang bukan daripada badan

    sendiri yang merangsang gerak balas keimunan badan manakala

    patogen adalah contoh antigen/ mikroorganisma yang menyebabkan

    penyakit.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    29/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 29

    4.

    Apakah yang berlaku apabila antigen memasuki sistem darah?

    Huraikan. [3 markah]

    Antibodi badan akan mengesan antigen untuk dimusnahkan. Antibodi

    adalah sejenis protein yang spesifik ke atas antigen melalui mekanisme

    seperti lisin, opsonin, agglutinin dan antitoksin. Tindakan antibodi ini

    dilakukan oleh sel limfosit dengan menyerang antigen.

    5. Mengapakah pesakit AIDS tidak mempunyai antibodi untuk melawan

    penyakit? Terangkan. [2 markah]

    Virus HIV merosakkan sistem keimunan melalui serangan ke atas sel

    limfosit T sehingga tidak dapat merangsang sel limfosit B untuk

    menghasilkan antibodi.

    6.Antara aktiviti berikut, yang manakah tidakmenyebabkan jangkitan

    HIV? Bincangkan.

    (a) Berkongsi tuala mandi (Tidak)

    (b) Menggunakan tandas yang sama (Tidak)

    (c) Membantu membalut luka pembawa HIV (Tidak)

    (d) Makan bersama-sama (Tidak)

    (e) Hubungan seks (Ya)

    (f) Berkongsi pisau pencukur yang sama (Ya)

    7. Bagaimanakah barisan pertahanan pertama menjalankan fungsinya?

    [2 markah]

    Air mata dan sebum yang dirembeskan oleh kelenjar air mata

    mengandungi lisozim yang memusnahkan bakteria. Lapisan mukus

    dalam saluran pernafasan akan memerangkap mikroorganisma dan

    menggumpalkannya. Silia yang terdapat di permukaan epitelium salur

    respirasi akan menolak partikel-partikel ini keluar. Lilin dalam telinga, air

    mata dan lendir pada faraj juga berfungsi sebagai antiseptik. Asid

    hidrokorik dalam perut juga akan memusnahkan mikroorganisma.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    30/175

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    31/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 31

    1. Terangkan kesan tabiat pemakanan yang tidak sihat terhadap kesihatannya.

    Kesan: menyebabkan penyakit arterosklerosis, hipertensi, strok/angin ahmar

    Penerangan:

    1)

    Individu itu memakan lipid/lemak berlebihan

    2)

    Pengumpulan lemak/lipid/kolestrol terenap di dinding arteri

    3) Dinding dalam arteri menebal dan lumen menjadi sempit

    4)

    Menyebabkan tekanan darah tinggi

    5)Arteri mengeras

    6) Ini akan menghalang pengaliran darah

    7) Melemahkan otot jantung

    [3 markah]

    2. Cadangkan satuamalan untuk mengelakkan pembentukan enapan S dalam

    arteri.

    1) Kurangkan pengambilan makanan berlemak

    2) Amalkan senaman setiap hari

    3) Mengamalkan cara hidup yang sihat

    [1 markah]

    1.7

    Pengangkutan Bahan-Bahan di dalam Tumbuhan.

    Keperluan Pengangkutan Bahan dalam Tumbuhan

    Proses hidup yang dijalankan dalam tumbuhan ialah fotosintesis dan

    respirasi .

    Pengangkutan bahan- bahan keperluan untuk menjalankan kedua- dua

    proses ini berlaku atas bantuan sistem vaskular tumbuhan.

    Air dan mineral dari tanah perlu diangkut ke daun dan hasil fotosintesis

    dari daun pula perlu diangkut ke seluruh sel tumbuhan yang memerlukan

    bahan untuk menjalankan respirasi sel dan sebagai makanan simpanan .

    Tisu Vaskular di dalam Batang, Akar dan Daun

    Proses pengangkutan bahan dalam tumbuhan dilakukan oleh sistem

    vaskular

    Tisu vaskular dalam tumbuhan terdiri daripada xilem dan floem .

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    32/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 32

    Sistem pengangkutan xilem dan floem tidak melibatkan pengangkutan

    oksigen dan karbon dioksida.

    Kedua- dua gas diangkut melalui proses respirasi.

    Tisu vaskular dalam daun, batang dan akar dikotiledon.

    Daun

    Batang

    Akar

    Hubung kait struktur Xilem dengan Pengangkutan.

    Tisu xilem terdiri daripada salur xilem trakeid, gentian xilem dan parenkima

    xilem.

    Fungsi xilem adalah mengangkut air dan garam mineral yang terlarut

    dalam tanah dari akar ke daun. Selain itu xilem juga memberikan sokongan mekanikal kepada tumbuhan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    33/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 33

    Salur xilem terbentuk daripada sel-sel mati yang tidak mengandungi

    sitoplasma .

    Sel-sel ini bersambung di bahagian hujung membentuk satu saluran halus,

    panjang dan berterusan.

    Trakeid merupakan sel mati yang banyak mempunyai liang pada

    dindingnya. Kedua-dua trakeid dan salur xilem mempunyai penebalan

    lignin iaitu bahan yang kalis air bagi mengukuhkan xilem.

    Proses penebalan yang berlaku semasa pembentukan xilem adalah tidak

    sekata yang menyebabkan corak-corak yang unik pada dinding salur

    xilem.

    Penebalan dinding salur xilem ini memberi sokongan dan mencegah salur

    xilem daripada ranap semasa mengangkut air.

    Salur xilem yang halus, kalis air dan berterusan memudahkan pengaliran

    air dari akar ke daun.

    Parekimo xilem ialah sel hidup yang menyimpan makanan .

    Struktur xilem dan corak penebalan lignin.

    Struktur Xilem Corak penebalan lignin

    Berpilin Berliang (pit) bergelang Berjaring

    Hubungkait Struktur Floem dengan Pengangkutan

    Floem berperanan mengangkut bahan hasil fotosintesis seperti sukrosa

    dan asid amino dari daun ke seluruh tumbuhan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    34/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 34

    Sel- sel yang membentuk floem adalah sel-sel hidup, iaitu tiub tapis dan

    sel rakan.

    Tiub tapis terdiri daripada sel-sel tiub tapis hidup yang memanjang.

    Tiub tapis bersambung pada hujung sel dengan tiub tapis yang lain.

    Dinding antara dua sel ini mengalami perubahan, iaitu membentuk liang-

    liang dinamakan plat tapis.

    Struktur floem.

    Struktur floem

    SPM 2010 (ESEI)

    7 (a) Rajah menunjukkan bahagian batang satu pokok yang gelang kulitnya

    telah dibuang. Pokok tersebut disiram dengan air setiap hari.

    Berdasarkan rajah, terangkan apa yang berlaku kepada pokok tersebut selepas

    satu bulan. (4 markah)

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    35/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 35

    Jawapan:

    1. Bahagian atas pergelangan keratan pada batang membengkak

    2.

    Sebab bahan makanan organik ( yang telah disintesiskan semasa

    fotosintesis glukosa terkumpul pada bahagian bengkak tersebut.

    3.

    Makanan tidak dapat diangkut ke bahagian bawah pergelangan/ ke

    bahagian bawah.

    4.

    Sebab floem telah dibuang.

    (b) Rajah menunjukkan pergerakan air melalui air melalui pokok.

    Suhu persekitaran yang tinggi menyebabkan kepanasan melampau pada

    tumbuhan. Berdasarkan rajah, terangkan bagaimana transpirasi membantu

    menghalang kejadian kepanasan melampau pada tumbuhan.

    (8 markah)

    Jawapan:

    1. Haba daripada cahaya matahari diserap oleh daun

    2. (haba daripada matahari menyebabkan air yang terdapat (pada

    permukaan luar) sel menyejat daun tersejat.

    3. Maka ruang udara (dalam lapisan mesofil) daun menjadi tepu dengan wap

    air.

    4. Di luar stoma/ daun, udara di atmosfera adalah lebih kering / kurang tepu

    dengan wap air daripada dalam daun

    5. Kepekatan wap air di dalam udara lebih tinggi daripada kepekatan wap air

    di atmosfera

    6. Cahaya matahari merangsang pembukaan liang stoma

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    36/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 36

    7.

    Wap air di dalam ruang udara meresap ke atmosfera melalui liang stoma

    8.Air dalam xilem disedut ke dalam sel mesofil untuk menggantikan air yang

    hilang melalui penyejatan

    9.

    Maka, tumbuhan kehilangan haba

    10.

    Menyebabkan kesan penyejukan

    1.8

    Konsep Pengangkutan Bahan di dalam Tumbuhan.

    Translokasi

    1. Translokasi ialah proses pengangkutan bahan organik dari daun ke tisu-

    tisu lain seluruh tumbuhan.

    2.

    Tumbuhan menghasilkan glukosa dalam daun melalui proses fotosintesis

    3. Glukosa akan ditukarkan kepada kanji yang disimpan dalam daun dan

    kemudian kepada bentuk sukrosa yang akan diangkut ke bahagian yang

    memerlukannya seperti akar, bunga, buah, batang dan pucuk.

    4.

    Bahan yang diangkut oleh floem ialah sukrosa, asid amino, protein, dan

    hormon. Glukosa tidak diangkut oleh floem.

    5. Sukrosa dari sel- sel daun akan diangkut secara aktif ke dalam floem

    menggunakan tenaga.

    Pengangkutan bahan dalam tumbuhan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    37/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 37

    6.

    Kehadiran gula yang banyak dalam floem menyebabkan air dari xilem

    meresap ke dalam floem melalui osmosis.

    7.

    Keadaan ini meningkatkan tekanan hidrostatik dalam floem, menolak

    cecair untuk bergerak di dalam floem merentasi liang-liang plat tapis ke

    tisu- tisu yang memerlukan nutrien.

    Struktur floem dan sel rakan

    Transpirasi

    1. Transpirasi ialah proses kehilangan air dari daun ke persekitaran dalam

    bentuk wap air.

    2. Kebanyakan wap air hilang melalui stoma pada daun.

    3.

    Pergerakan air berlaku dalam tumbuhan iaitu dari akar ke daun yangmembantu mengangkut air dan garam mineral ke dalam tumbuhan.

    4.

    Transpirasi juga menyejukkan tumbuhan semasa proses penyejatan air.

    5.Air tersejat dari mesofil palisat ke dalam ruang antara sel dan membentuk

    wap air di dalam ruang antara sel.

    6.Air di dalam sel-sel mesofil akan berkurangan dan tekanan osmosis

    meningkat.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    38/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 38

    7.

    Keadaan ini menyebabkan air meresap keluar secara osmosis dari sel-sel

    berdekatan dan dari xilem.

    8.

    Air meresap keluar ke atmosfera dari ruang antara sel mesofil berspan

    melalui stoma.

    Rajah: Penyejatan air dan transpirasi pada daun

    Soalan SPM 2013.

    Rajah 5.1 menunjukkan pergerakan air dalam tumbuhan.

    Rajah 5.2 menunjukkan keratan rentas rentas satu daun.

    (a) M ialah sejenis tisu vaskular.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    39/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 39

    Terangkan satupenyesuaian pada M dalam mengangkut air. [2 markah]

    1) M ialah xilem

    2)

    Xilem bersambung di bahagian hujung membentuk satu saluran halus,

    panjang dan berterusan

    3)

    Mempunyai penebalan lignin iaitu bahan yang kalis air bagi

    mengukuhkan xilem

    (a)(i) Terangkan kepentingan proses K kepada tumbuhan itu. [3 markah]

    1) K ialah proses transpirasi

    2) Menyejukkan tumbuhan semasa proses penyejatan air

    3)

    Mengangkut air dan garam mineral ke dalam tumbuhan

    (b)Sebatang pokok ditanam berdekatan kilang simen. Banyak habuk

    dibebaskan dari kilang itu.

    [2 markah]

    Terangkan bagaimana keadaan ini mempengaruhi proses K dalam pokok itu.

    1) Habuk akan menghalang permukaan daun dari ditembusi oleh cahaya

    matahari

    2) Kadar penebusan cahaya berkurangan

    3) Kadar fotosintesis rendah

    4) Stoma tertutup

    (c)Nyatakan satu perbezaan struktur sel L dengan sel mesofil berspan.

    Sel L: Sel Mesofil Palisad Sel Mesofil Berspan

    1) Tersusun secara rapat/padat

    2) Banyak kloroplas

    1) Tersusun secara longgar

    2) Sedikit kloroplas

    [1 markah]

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    40/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 40

    Faktor- faktor yang mempengaruhi kadar transpirasi

    Faktor Penerangan

    1) Pergerakan Udara Kadar transpirasi akan bertambah apabila

    pergerakan udara semakin laju.

    2)

    Suhu Persekitaran

    Suhu yang tinggi menyebabkan tenaga

    kinetik molekul air meningkat.

    Kenaikan suhu yang sangat tinggi akan

    menyebabkan kehilangan air berlebihan

    dan daun menjadi layu.

    3)

    Keamatan Cahaya Cahaya mempengaruhi pembukaan dan

    penutupan stoma.

    Apabila keamatan cahaya tinggi proses

    fotosintesis berlaku dengan aktif pada sel

    pengawal stoma terbuka.

    Pembukaan stoma menyebabkan wap air

    lebih banyak meresap keluar.

    4)

    Kelembapan Relatif

    Udara

    Dalam keadaan udara lembap, kehadiran

    wap air dalam udara adalah tinggi.

    Perbezaan kepekatan wap air antara

    udara luar dengan udara dalam ruang

    antara sel adalah sedikit, jadi proses

    resapan wap air keluar adalah perlahan-

    lahan dan menghasilkan kadar transpirasi

    yang rendah.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    41/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 41

    Jika udara kering, kelembapan relatif

    adalah rendah.

    Menyebabkan wap air dari dalam daun

    meresap keluar dengan cepat dan

    menghasilkan kadar transpirasi yang

    tinggi.

    Pembukaan dan Penutupan Stoma

    1. Stoma ialah liang-liang kecil yang terbentuk antara dua sel pengawal.

    2.

    Sel pengawal berbentuk kacang dan mempunyai dinding sel yang tidak

    sama tebal.

    3.

    Sel pengawal mempunyai kloroplas dan dapat menjalankan proses

    fotosintesis.

    4.Apabila menerima cahaya matahari, sel pengawal akan menjalankan

    fotosintesis dan menghasilkan glukosa.

    5. Pengangkutan aktif ion kalium ke dalam sel pengawal menyebabkan

    tekanan osmosis sel pengawal meningkat dan air masuk ke dalam sel

    pengawal secara osmosis.

    6. Sel pengawal menjadi segah dan melengkung akibat ketebalan dinding sel

    yang tidak sama.

    7. Kesegahan kedua- dua sel pengawal meyebabkan ruang antara sel, iaitu

    stoma terbuka.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    42/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 42

    Pembukaan dan penutupan stoma

    8.

    Dalam keadaan kurang cahaya atau gelap, penghasilan glukosa tidak

    berlaku. Hal ini menyebabkan ion kalium tidak diangkut secara aktif ke

    dalam sel dan menyebabkan tekanan osmosis sel pengawal menurun.

    9.Akibatnya, proses osmosis air ke dalam sel berkurangan dan sel menjadi

    tidak segah.

    10.Sel kembali ke bentuk asal dan stoma tertutup.

    Soalan SPM 2013.

    Rajah 5.3 menunjukkan struktur sel pengawal pada waktu siang dan waktu

    malam.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    43/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 43

    Terangkan satuperbezaan keadaan sel pengawal pada waktu siang dan pada

    waktu malam.

    1)

    Pada siang hari, sel pengawal segah, manakala pada waktu malam sel

    pengawal flasid

    2)

    Pada waktu siang, kandungan air dalam sel pengawal tinggi manakala

    pada waktu malam, kadungan air dalam sel pengawal rendah

    [2 markah]

    Mekanisme Pengangkutan Air dalam Tumbuhan

    Tekanan Akar

    1.Air diserap oleh sistem akar yang mempunyai rambut akar yang banyak.

    2.

    Rambut akar menambahkan jumlah luas permukaan penyerapan.

    3. Ion mineral dalam tanah akan diangkut secara aktif oleh sel rambut akar

    ke dalam vakuol lalu menjadikan sap sel rambut akar menjadi hipertonik

    berbanding air tanah.

    4.Air dari tanah akan meresap secara osmosis ke dalam rambut akar.

    Rambut akar pada hujung akar.

    5. Sel-sel rambut akar menjadi hipotonik berbanding sel-sel parenkima akar.

    6. Seterusnya, air akan bergerak secara osmosis dari satu sel ke satu

    melintas endodermis hingga ke xilem.

    7. Pergerakan air yang berterusan ini menghasilkan suatu daya tolakan yang

    dinamakan tekanan akar.

    8. Tekanan ini membantu air naik ke batang tumbuhan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    44/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 44

    Pergerakan air dalam akar tumbuhan

    Tindakan Kapilari

    1.

    Tindakan kapilari dihasilkan oleh daya lekitan antara molekul air dan juga

    daya lekatan antara molekul air dengan dinding kapilari xilem

    2.

    Dua daya ini menghasilkan daya tarikan yang menggerakkan air secara

    berterusan dalam salur xilem yang sempit itu.

    Daya lekatan dan daya lekitan di xilem (tindakan kapilari)

    Tarikan Transpirasi

    1.

    Sel-sel mesofil berspan yang berdekatan ruang antara sel akan kehilangan

    air melalui sejatan.

    2.

    Keadaan ini menyebabkan sel-sel mesofil berspan menjadi hipertonik

    kepada sel-sel berhampirannya.

    3.Air dari sel-sel berhampiran akan bergerak secara osmosis ke sel-sel

    mesofil yang hipertonik.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    45/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 45

    4.

    Maka air akan disedut dari xilem dan menyebabkan air dari xilem bergerak

    ke daun.

    5.

    Daya tarikan air melalui proses transpirasi ini dinamakan tarikan

    transpirasi.

    Transpirasi (tarikan transpirasi)

    Uji Kefahaman Anda

    1)Apakah yang dimaksudkan dengan berkas vaskular dalam tumbuhan?

    [1 markah]

    Terdiri daripada xilem dan floem.

    2)

    Apakah yang akan berlaku pada pokok yang telah dibuang floem secara

    menggelang dalam tempoh yang lama? [2 markah]

    Bahagian atas floem yang dibuang akan membengkak. Banyak hasil

    fotosintesis/ glukosa berkumpul di bahagian itu.

    3) Berikan makna transpirasi. [2 markah]

    Proses kehilangan/ penyejatan molekul air dari tumbuhan ke atmosfera.

    4)

    Bagaimanakah translokasi berlaku dari daun tumbuhan ke akar?Huraikan.

    [3 markah]

    Translokasi adalah proses pengangkutan hasil fotosintesis seperti sukrosa/

    asid amino/ protein/ hormon dari daun ke seluruh tisu tumbuhan oleh tisu

    floem. Diangkut secara aktif ke dalam floem menggunakan tenaga.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    46/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 46

    BAB 2 PERGERAKAN DAN SOKONGAN

    2.1 Pergerakan dan Sokongan pada Manusia.

    Sistem Rangka Manusia

    1.

    Sistem rangka manusia mengandungi 206 tulang yg terdiri drp pelbagai

    saiz dan bentuk.

    2.

    Rangka manusia dibahagikan kpd rangka paksi dan rangka apendaj.

    Rangka Manusia

    3. Rangka paksi terdiri drp tengkorak , turus vertebra dan sangkar rusuk.

    4.

    Tulang terdiri drp tulang kranium dan tulang muka.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    47/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 47

    5.

    Tulang kranium berfungsi untuk melindungi otak manakala tulang muka

    membentuk bentuk wajah kepada muka dan menyediakan soket utk

    pelekatan mata.

    Struktur tengkorak manusia

    6. Tulang yg membentuk rahang bawah dinamakan mandibel.

    7. Ia membentuk sendi bergerak dengan kranium.

    8. Sendi bergerak membolehkan mulut terbuka dan tertutup.

    9. Tengkorak bersendi dengan tulang atlas iaitu tulang paling atas pada turus

    vertebra.

    Turus vertebra

    1. Terdiri drp 33 ruas tulang atau vertebra.

    2. Ia berfungsi untuk menyokong tengkorak dan melindungi saraf tunjang

    yang terletak di dalam salur sarafnya.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    48/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 48

    Lima bahagian turus vertebra

    3. Turus vertebra terdiri drp 5 bahagian dan dinamakan berdasarkan

    lokasinya.

    Struktur am vertebra

    4. Tulang vertebra yg terletak di bahagian leher dikenali sbg vertebra serviks.

    5. Diikuti vertebra toraks vertebra lumbar vertebra sakrum dan vertebra

    koksiks.

    6. Vertebra serviks mempunyai 7 ruas tulang.

    7.

    Ia mempunyai sepasang salur arteri vertebra yg tiada dlm jenis vertebra yg

    lain.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    49/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 49

    8.

    Vertebra serviks yang pertama dikenali sebagai atlas manakala vertebra

    serviks yang kedua dikenali sebagai aksis.

    9.

    Jenis vertebra seterusnya ialah vertebra toraks yg mempunyai 12 ruas

    tulang.

    10.

    Ia mempunyai cuaran spina yg panjang, sentrumnya lebih besar dan tebal

    drp sentrum serviks.

    Vertebra serviks Vertebra atlas

    Vertebra toraks Persendian antara vertebra

    toraks dgn tulang rusuk

    11.Vertebra ini mempunyai muka sendi pada cuaran melintang dan di sisi

    sentrum untuk bersendi dgn tulang rusuk.

    12.Vertebra lumbar merupakan vertebra yang terbesar antara vertebra di

    turus vertebra.

    13.Ia mempunyai cuara spina yang pendek dan cuaran melintang yang

    panjang dan pipih.

    14.Cuaran-cuaran ini menyediakan tempat untuk pelekatan otot belakang.

    15.

    Sentrumnya adalah besar dan tebal.

    16.Sakrum terdiri daripada 5 tulang yang bercantum membentuk satu

    kepingan tulang tunggal yang berbentuk segi tiga.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    50/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 50

    17.

    Koksiks terdiri daripada 4 vertebra yang sangat kecil dan bercantum

    membentuk tulang kaudal.

    Vertebra lumbar Sakrum dan koksiks

    Sangkar rusuk

    1.

    Dibentuk oleh 12 pasang tulang rusuk dan sternum.

    2. Tujuh pasang tulang rusuk pertama yang dikenali sebagai tulang rusuk

    sebenar bersambung dengan sternum melalui rawan.

    3. Tiga pasang yang seterusnya dikenali sebagai tulang rusuk palsu dan

    bersambung kepada sternum melalui rawan rusuk ke-7.

    4. Pasangan rusuk yang ke-11 dan ke-12 dikenali sebagai tulang rusuk

    bebas.

    5. Tulang rusuk ini tidak terlekat pada sternum.

    Pandangan ventral struktur sangkar rusuk

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    51/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 51

    Rangka Apendaj

    1. Terdiri daripada lengkungan pektoral anggota hadapan, lengkungan pelvis

    dan anggota belakang.

    2.

    Sepasang lengkungan pektoral menghbungkan tulang lengan dgn rangka

    paksi.

    3. Setiap lengkungan pektoral mengandungi dua tulang, iaitu klarikel dan

    scapula.

    4.Anggota hadapan terdiri daripada humerus, radius, ulna, karpus, meta

    karpus dan falanks.

    5. Lengkungan pelvis terdiri daripada sepasang tulang punggung.

    6.

    Setiap tulang punggung terdiri daripada tiga tulang yang bercantum, iaitu

    ilium, iskium dan pubis.

    7.Anggota belakang terdiri daripada femur, tibia, fibula, tarsus, metatarsus

    dan falanks.

    Lengkungan pektoral Anggota hadapan

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    52/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 52

    Peranan otot, ligamen dan tendon dlm pergerakan.

    1.

    Otot disambungkan kepada tulang melalui tendon.

    2. Pengecutan otot menyebabkan tulang ditarik dan membolehkan

    pergerakan.

    3.

    Tendon ialah tisu penyambung yang padat yg terdiri daripada gentian.

    4.

    Gentian-gentian ini bersifat kuat dan tidak kenyal.

    5. Sebagai contoh, tindakan otot rangka seperti otot biseps dan otot triseps

    yang terdapat pada lengan membolehkan manusia meluruskan atau

    membengkokkan tangan.

    Lengkungan pelvis Anggota belakang

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    53/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 53

    Otot rangka biseps dan triseps, iaitu otot-otot pada lengan

    6.Apabila otot biseps mengecut, otot triseps mengendur. Hal ini

    membolehkan lengan dibengkokkan.

    7. Sebaliknya, apabila otot triseps mengecut, otot biseps akan mengendur

    dan lengan diluruskan.

    8. Di bahagian sendi, tulang disambungkan dengan tulang lain oleh ligamen

    9.

    Ligamen terdiri daripada tisu penghubung yang liat, kuat dan kenyal

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    54/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 54

    Hubungan antara otot, tendon daan ligamen

    Struktur Sendi Bergerak

    1. Tempat tulang bertemu dengan tulang lain dikenali sebagai sendi.

    2.

    Pertemuan antara dua atau lebih tulang yang membenarkan anggota

    bergerak dinamakan sendi bergerak manakala yang tidak membenarkan

    bahagian anggota bergerak dinamakan sendi tidak bergerak.

    3. Contoh sendi bergerak ialah sendi enguel pada siku dan sendi lesung

    pada bahu dan pelvis.

    Sendi lesung pada pelvis

    4. Contoh sendi tidak bergerak ialah sendi yang terdapat pada tengkorak

    5.

    Sendi bergerak dibalut oleh kapsul bergentian.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    55/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 55

    6.

    Di sebelah dalam kapsul ini terdapat membran sinovia yang berfungsi

    sebagai pelincir bagi mengurangkan geseran antara tulang apabila sendi

    bergerak.

    7.

    Ia juga membekalkan nutrien kepada rawan yang terdapat pada hujung

    tulang.

    8. Rawan yang membalut pada hujung tulang mengurangkan geseran antara

    tulang semasa pergerakan dan juga menyerap hentakan apabila bergerak.

    Mekanisme Pergerakan pada Haiwan.

    Pergerakan cacing tanah

    1.

    Cacing tanah mempunyai rangka hidrostatik iaitu ruang badannya dipenuhi

    dengan bendalir.

    2. Rangka ini memberikan sokongan dan mengekalkan rupa bentuk cacing

    tanah.

    3. Terdapat dua set otot pada dinding badan cacing tanah, iaitu otot lingkar

    dan otot membujur.

    4. Kedua-dua set otot ini bertindak secara berantagonis.

    5.

    Apabila otot lingkar mengecut, otot membujur mengendur dan segmen

    pada badan cacing tanah mengecil dan memanjang.

    6. Sebaliknya, apabila otot membujur mengecut, otot lingkar mengendur dan

    segmen badan cacing tanah akan menebal dan seterusnya memendek di

    bahagian badan akan mencengkam tanah.

    7. Pada masa yang sama, keta di bahagian badan di belakang atau posterior

    akan melepaskan cengkaman diikuti oleh pemendekkan bahagian badan

    ini.

    8.

    Pergerakan dihasilkan apabila pengecutan dan pengenduran otot lingkar

    dan otot membujur berlaku secara berselang-seli untuk menghasilkan

    suatu gelombang.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    56/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 56

    Susunan otot lingkar dan otot

    membujur pada cacing tanah

    Mekanisme pergerakan cacing

    Pergerakan Belalang

    1.

    Serangga seperti belalang mempunyai rangka luar dan mempunyai tiga

    pasang kaki.

    2.

    Otot serangga mengejut untuk menggerakkan anggotanya yang dilekatkan

    pada bahagian dalam rangka oleh tendon.

    3.

    Otot yang menyebabkan kaki melurus dikenali sebagai otot ekstensor

    manakala otot yang menyebabkan kaki membengkok dikenali sebagai otot

    fleksor.

    4.

    Sebelum melompat, kaki belakang dilipat. Hal ini menyebabkan tenaga

    disimpan dalam tendon yang kenyal pada kedua-dua otot fleksor dan

    ekstensor.

    5. Semasa belalang melompat, otot fleksor akan mengendur dan pada masa

    yang sama, otot ekstensor akan mengecut.

    6. Kaki belakang akan melurus dengan cepat. Tenaga yang disimpan dalam

    tendon tersebut dilepaskan untuk menghasilkan suatu daya menolak

    belalang ke atas dan ke hadapan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    57/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 57

    Mekanisme pergerakan belalang

    Pergerakan Ikan

    1. Ikan merupakan haiwan akuatik.

    2.

    Semasa berenang, ikan menghadapi rintangan air.

    3. Untuk mengatasi masalah ini agar membolehkan ikan bergerak dengan

    pantas dalam air, ikan mempunyai badan yang berbentuk larus, iaitu

    bahagian anterior ikan adalah bulat dan licin manakala bentuk badannya

    adalah panjang dan meruncing ke bahagian posterior.

    4. Badan ikan juga bersisik dan disaluti lendir untuk mengurangkan rintangan

    air serta melancarkan pergerakannya.

    5. Otot yang terdapat pada kedua-dua sisi tulang belakang disusun dalam

    bentuk bongkah yang dinamakan miotom.

    6. Otot ini bertindak secara antagonis.

    7. Pengecutan dan pengenduran miotom dikedua- dua sisi tulang belakang

    membolehkan ikan mengibaskan ekor.

    8.Apabila miotom di sebelah kiri badan mengecut, miotom di sebelah kanan

    ikan akan mengendur dan ekor mengibas ke kiri.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    58/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 58

    9.

    Sebaliknya, apabila miotom di sebelah kanan badan mengecut, miotom di

    sebelah kiri akan mengendur dan ekor mengibas ke kanan.

    10.

    Pergerakan ekor ke kiri dan ke kanan menghasilkan daya tujah yang

    menolak badan ikan ke hadapan.

    11.

    Ikan mengalami ketidakstabilan ketika berenang dalam air. Bagi mengatasi

    masalah ini, ikan mempunyai pelbagai sirip.

    12.

    Sirip ikan yang berpasangan terdiri daripada sirip pektoral dan sirip pelvis

    manakala sirip tidak berpasangan teridir daipada sirip dorsal dan sirip

    ventral.

    13.Ikan menggunakan sirip dorsal dan sirip ventral untuk mencegah

    pesongan dan golekan.

    14.Sirip pelvis berfungsi mencegah junaman dan golekan.

    15.Sirip pektoral berfungsi sebagai kemudi untuk menukar haluan pergerakan

    dan juga sebagai brek untuk memperlahankan atau menghentikan

    pergerakan.

    Mekanisme pergerakan pada ikan Masalah dalam pergerakan ikan

    Pergerakan Katak

    1.

    Katak mempunyai kaki belakang yang panjang dan berotot.

    2. Otot yang besar memberi kekuatan kepada kaki belakang dan membantu

    katak melompat.

    3. Sebelum melompat, kaki belakang ini berlipat menjadi bentuk Z

    4.

    Apabila melompat, otot ekstensor pada peha akan mengecut dengan tiba-

    tiba.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    59/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 59

    5.

    Kaki diluruskan dengan cepat dan tapak kaki menolak ke bawah dan ke

    belakang.

    6.

    Tindakan ini menghasilkan daya tolakan yang menolak katak ke atas dan

    ke hadapan.

    7.

    Katak mendarat dengan kaki hadapannya yang pendek yang bertindak

    sebagai penyerap hentakan.

    8.

    Selain melompat katak juga menggunakan kaki belakang yang kuat untuk

    berenang dalam air. Katak juga boleh merangkak apabila meghulurkan

    dan menarik balik kaki hadapan dan belakang secara berselang-seli.

    Mekanisme pergerakan katak

    Pergerakan Burung

    1.

    Badan burung berbentuk larus

    2. Sayap burung yang berbentuk aerofoil dapat menghasilkan daya angkat

    3.

    Daya angkat ini membolehkan burung terbang

    4. Terdapat bongkah otot yang besar dan kuat pada dada burung yang

    dinamakan pektoralis major.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    60/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 60

    5.

    Satu hujung otot pektoralis major dipautkan pada bahagian bawah tulang

    humerus pada sayap.

    6.

    Pengecutan otot pektoralis major menyebabkan sayap bergerak ke bawah

    dan ke belakang.

    7.

    Otot berantagonisnya, iaitu pektoralis minor dipautkan pada sternum dan

    bahagian atas humerus.

    8.

    Pengecutan otot ini menyebabkan sayap bergerak ke atas dan ke

    hadapan.

    9. Gerakan sayap burung ke atas dan ke bawah menghasilkan suatu daya

    yang bertindak dari bawah ke atas.

    10.

    Daya ini cukup besar untuk mengangkat burung ke atas dan ke hadapan

    menyebabkan burung terbang.

    11.Burung juga mempunyai tulang yang ringan dan organ tunggal untuk

    membantu mengatasi daya graviti.

    Bentuk aerofoil sayap burung

    Kedudukan otot pektoralis major dan minor pada burung

    Masalah Sistem Otot Rangka

    1. Sistem otot rangka boleh terjejas akibat daripada amalan gizi yang tidak

    seimbang, postur yang tidak betul ataupun disebabkan oleh faktor genetik

    dan proses penuaan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    61/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 61

    2.

    Faktor-faktor tersebut boleh menyebabkan masalah kepada otot rangka

    seperti osteoporosis kekejangan otot, distrofi otot, dan artritis.

    Osteoporosis

    1.

    Berasal daripada dua perkataan, iaitu osteo (tulang) dan porosis

    (poros/berliang).

    2.

    Merupakan penyakit iaitu, tulang menjadi poros

    3. Biasanya dialami oleh wanita yang sudah putus haid kerana hormon

    estrogen tidak lagi dirembeskan menyebabkan garam mineral seperti

    kalsium keluar dari tulang. Ini menjadikan tulang ringan dan mudah retak.

    4.

    Penyakit ini boleh dielakkan atau dilambatkan dengan mengamalkan tabiat

    pengambilan makanan yang kaya dengan kalsium seperti susu, ikan bilis

    dan sardine pada usia ketika tulang masih menambahkan ketumpatan

    nya, lazimnya semasa kanak- kanak dan remaja.

    5. Senaman yang memerlkan seseorang mengatasi daya graviti seperti

    melompat dan berlari akan membantu menambahkan jisim tulang.

    Arthritis

    1. Penyakit yang melibatkan kemerosotan atau radang sendi.

    2.

    Gejalanya seperti pembengkakan, kesakitan dan kekerasan pada sendi

    3. Tiga jenis artritis yang lazimnya dijumpai iaitu osteoartritis, artritis,

    reumatoid dan artritis gout.

    4. Osteoartritis berlaku disebabkan rawan yang haus.

    5.

    Arthritis reumatoid berlaku apabila membran sinovia pada sendi di jari,

    pergelangan tangan dan kaki menjadi bengkak atau radang.

    6.

    Artritis gout disebabkan oleh pengumpulan asid urik pada sendi.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    62/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 62

    Distrofi otot

    1. Suatu keadaan, iaitu otot-otot seseorang merosot dan menjadi semakin

    lemah sehingga penghidap tidak boleh menggerakkan anggotanya.

    2.

    Jenis distrofi otot yang biasa ialah distrofi otot Duchenne.

    3.

    Penyakit ini merupakan penyakit genetik yang disebabkan oleh gen mutan

    yang terdapat pada kromosom X.

    Kekejangan otot

    1. Berlaku apabila otot mengecut dan tidak mengendur iaitu pengecutan

    secara berterusan dan tidak terkawal.

    2.

    Berlaku disebabkan oleh pendehidratan pada tubuh badan dan aras

    kandungan nutrien seperti kalsium kalium dan magnesium yang rendah

    dalam darah.

    Uji Kefahaman Anda

    1. Nyatakan jenis rangka yang terdapat pada serangga seperti belalang.

    [1 markah]

    Rangka eksoskeleton/ luar.

    2. Apakah kebaikan dan kelemahan rangka yang terdapat pada belalang?

    [2 markah]

    Kebaikan: Kaki belakang belalang adalah besar dan kuat untuk membantu

    belalang melompat.

    Kelemahan: menghadkan kadar pertumbuhan/ pemanjangan/saiz.

    3. Mengapakah turus vertebra tidak lurus apabila dilihat dari pandangan sisi?

    [1 markah]

    Untuk meningkatkan keanjalan tulang apabila bergerak. Ia juga memudahkan

    untuk pelekatan otot rangka.

    4. Mengapakah haiwan dan manusia perlu bergerak?Terangkan. [2 markah]

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    63/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 63

    Mencari makanan/ pembiakan/ melarikan diri dari pemangsa/ kemandirian/

    dan lain-lain yang sesuai.

    5. Senaraikan tulang yang terdapat pada rangka paksi dan rangka apendaj.

    [2 markah]

    Rangka paksi: Tengkorak, turus vertebra dan sangkar rusuk.

    Rangka apendaj: Lengkungan pektoral, anggota hadapan, lengkungan pelvis

    dan anggota belakang.

    6. (a) Berikan definisi sendi. [1 markah]

    Tempat tulang bertemu dengan tulang lain.

    (b) Nyatakan sendi badan yang merupakan sendi lesung. [1 markah]

    Tulang humerus dengan klavikel/ scapula// lengkungan pelvis dengan

    femur

    7. Apakah fungsi rawan dan bendalir sinovia yang terdapat pada sendi?

    [2 markah]

    Rawan: Menyerap hentakan/ mengurangkan geseran semasa pergerakan.

    Bendalir sinovia: Bahan pelincir bagi mengurangkan geseran antara tulang

    apabila sendi bergerak.

    8. Huraikan ciri- ciri tulang yang menjadikannya sesuai sebagai sistem sokongan.

    [2 markah]

    Terdiri daripada banyak gentian kolagen/ kalsium/fosforus yang menjadikan ia

    kuat untuk menahan tekanan/ hentakan/ gegaran.

    9. Mengapakah rangka manusia terdiri daripada banyak tulang yang disambung

    pada sendi? [2 markah]

    Memudahkan manusia melakukan pelbagai jenis pergerakan// mengelakkan/

    mengurangkan kecederaan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    64/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 64

    10. Terangkan istilah otot berantagonis. [1 markah]

    Pengecutan dan pengenduran otot secara berlawanan.

    11. Huraikan ciri-ciri ikan yang membantunya berenang dalam air dengan

    mudah. [3 markah]

    Bentuk badan larus/ badan ikan bersisik/ disaluti lendir untuk mengurangkan

    rintangan air// Otot miotom mengecut dan mengendur secara antagonis// sirip

    dorsal/ ventral untuk mencegah pesongan/ golekan// sirip pelvis mencegah

    junaman/ golekan// sirip pektoral mengemudi untuk menukar haluan/ brek

    untuk memperlahankan/ menghentikan pergerakan.

    2.2 Menghargai Sistem Otot Rangka yang Sihat.

    1. Pemakanan seimbang yang kaya dengan vitamin A, C dan D serta garam

    mineral seperti kalsium, fosforus dan besi penting utk membina tulang

    yang kuat.

    2.Amalan postur yang betul ketika berdiri, duduk, berjalan dan mengangkat

    barang yg berat dr lantai adalah penting untuk memastikan kesihatan

    sistem otot rangka.

    3. Semasa bersenam, individu hendaklah memakai pakaian yg longgar

    4. Senaman merupakan salah satu cara yang penting utk mengekalkan

    ketumpatan tulang dan mengelakkan drp mendapat osteoporosis

    5.

    Teknik senaman yang betul dan selamat hendaklah diamalkan oleh setiap

    individu.

    6.

    Aktiviti memanaskan badan sebelum memulakan sebarang bentuk

    senaman atau aktiviti cergas adalah suatu amalan yg baik utk

    mengelakkan kecederaan.

    Uji Kefahaman Anda

    1. Terangkan kepentingan sistem otot rangka yang sihat. [2 markah]

    Sistem otot rangka membolehkan sesuatu otot yang melekat pada rangka/

    tulang untuk mengecut dan mengendur bagi memastikan sesuatu aktiviti/pergerakan/ fungsi dapat dijalankan dengan baik dan sempurna.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    65/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 65

    2.

    Nyatakan duacara untuk memelihara sistem otot rangka yang sihat.

    [2 markah]

    Mengamalkan pemakanan yang seimbang// gizi makanan yang kaya

    dengan protein/vitamin A/C/D/ Garam mineral/ kalsium/ fosforus/ besi.

    Amalan postur yang betul ketika berdiri/duduk/ berjalan/ mengangkat

    barang// Memakai pakaian yang longgar// elakkan daripada memakai

    kasut tumit tinggi// Teknik senaman yang betul.

    3. Huraikan postur yang betul semasa berjalan dan duduk. [2 markah]

    Semasa berjalan, badan dan kepala hendaklah tegak dan lurus dan mata

    harus memandang ke hadapan dan bukan ke lantai.

    Semasa duduk bahagian belakang badan hendaklahbersandar pada

    kerusi// Jangan duduk secara membongkok kerana akan menyempitkan

    ruang abdomen.

    4. Nyatakan duakesan buruk akibat mempunyai postur yang tidak baik.

    [2 markah]

    Sakit di bahagian belakang badan// kecederaan pada tulang vertebra

    5. Mengapakah tulang femur dan tibia seseorang pesakit yang menggunakan

    kerusi beroda untuk bergerak akan menjadi lemah?Terangkan. [2 markah]

    Tulang femur dan tibia yang kurang aktif/ pergerakan menyebabkan sistem

    otot rangka menjadi lesu dan tidak bermaya.

    2.3 Sokongan dalam Tumbuhan.

    1.

    Tumbuhan akuatik mempunyai ciri-ciri akuatik utk membolehkannya

    terapung di permukaan dan di dalam air.

    2.

    Tumbuhan ini tidak mempunyai tisu berkayu kerana daya apungan yg

    dihasilkan oleh air di sekeliling dpt memberikannya sokongan

    3. Batang tumbuhan akuatik spt keladi bunting mempunyai tisu yg ringan

    dengan banyak pundi udara.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    66/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 66

    4.

    Jenis tisu ini yg dikenali sbg tisu aerenkima dapat mengurangkan

    ketumpatan batang dan membantunya terapung di permukaan air.

    5.

    Tumbuhan tenggelam spt Hydrillasp. dan Elodeasp. mempunyai pundi

    udara pada batang dan daun. Ia membantu tumbuhan menegak dalam air

    utk menyerap cahaya matahari.

    6. Tumbuhan darat mempunyai batang berkayu

    7.

    Terdapat tisu-tisu khas dlm batang yg memberi sokongan kpd batang.

    8. Tisu-tisu khas tersebut ialah tisu-tisu sklerenkima lignin dan trakeid

    9. Lignin bersifat kuat dan tidak telap air.

    10.Sel-sel sklerenkima yg disusun secara padat dan berdinding tebal dapat

    memberi sokongan mekanikal kpd tumbuhan.

    Uji Kefahaman Anda

    1. Mengapakah tumbuhan memerlukan sokongan? Terangkan. [2 markah]

    Untuk mendapatkan cahaya matahari bagi menjalankan proses

    fotosintesis// untuk mendapatkan makanan/ air/ garam mineral bagi proses

    pertumbuhan

    2.Apakah perbezaan antara sokongan dalam tumbuhan berkayu dengan

    tumbuhan tidak berkayu? [2 markah]

    Tumbuhan berkayu mempunyai tisu-tisu khas dalam batang iaitu tisu

    sklerenkima/ salur xylem/ trakeid yang mempunyai dinding selulosa yang

    diperkuatkan dengan lignin manakala tumbuhan tidak berkayu bergantung

    kepada kesegahan sel/ sel parenkima pada batang tumbuhan yang

    mempunyai kanji/ air.

    3. Bagaimanakah tumbuhan seperti teratai dapat terapung di atas

    permukaan air? Terangkan. [3 markah]

    Banyak pundi udara yang ringan/ tisu aerenkima dapat mengurangkan

    ketumpatan batang dan membantunya terapung// Daun lebar untuk

    meningkatkan daya keapungan// Banyak akar yang halus untukmemerangkap gelembung udara.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    67/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 67

    4.

    Namakan jenis tisu yang terdapat dalam tumbuhan berkayu yang

    berfungsi untuk memberi sokongan. [1 markah]

    Tisu skelerenkima/ xylem/ trakeid

    5.

    Senaraikan cara yang digunakan oleh tumbuhan memanjat untuk tumbuh

    ke arah cahaya matahari. [2 markah]

    Sulur paut pada hujung daun untuk melilit pada penyokong

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    68/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 68

    BAB 3 KOORDINASI DAN GERAK BALAS

    3.1 Koordinasi dan Gerak Balas.

    1.

    Cahaya, bunyi, bau, suhu tekanan dan sentuhan merupakan cth

    rangsangan luar yg dapat dikesan oleh badan dan juga organisma hidup

    yg lain.

    2. Rangsangan luar dikesan oleh sistem saraf utk mneghasilkan gerak balas

    terhadapa rangsangan tersebut melalui pergerakan dan tindakan badan.

    3. Rangsangan dalam merangkumi perubahan aras gula dalam darah, suhu

    badan, tekanan darah dan tekanan osmosis darah.

    4. Gerak balas tropisme merupakan gerak balas pertumbuhan pada hujung

    pucuk dan hujung akar ke arah atau menjauhi rangsangan.

    5. Gerak balas nasti adalah gerak balas sebahagian tumbuhan terhadap

    sesuatu rangsangan. Contohnya, Mimosa pudicamenguncup apabila

    disentuh.

    6. Pergerakan taksis ialah gerak balas seluruh bahagian organisma unisel ke

    arah rangsangan atau menjauhi rangsangan.

    Laluan saraf bagi mengesan dan bergerak balas terhadap perubahan

    persekitaran luar.

    i) Rangsangan luar

    Cara nak ingat?

    R N IN NE E

    ReseptorNeuron

    aferen/deria

    Sistem saraf

    pusat

    (interneuron)

    Neuron

    eferen/

    motor

    Efektor

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    69/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 69

    ii)

    rangsangan dalam (perubahan suhu badan)

    Uji Kefahaman Anda

    1. Nyatakan maksud rangsangan dan gerak balas. [2 markah]

    Rangsangan ialah perubahan atau isyarat daripada persekitaran yang

    boleh dikesan oleh sistem badan.

    Gerak balas ialah tindakan tubuh badan terhadap sesuatu rangsangan.

    2.

    Apakah keperluan manusia, haiwan, dan tumbuhan bergerak balas

    terhadap rangsangan? [1 markah]

    Memastikan kemandirian berterusan.

    3.2

    Peranan Sistem Saraf dalam Manusia.

    Organisasi Sistem Saraf

    1. Sistem saraf (SS) terdiri daripada Sistem Saraf Pusat (SSPu) dan Sistem

    Saraf Periferi (SSPe).

    2. SSPu terdiri daripada otak dan saraf tunjang

    3.

    SSPe terdiri daripada saraf kranium yang bercabang dari otak dan saraf

    spina yang bercabang dari saraf tunjang.

    Sistem saraf

    pusat(otak)Neuron

    eferen

    Efektor (kulit dan

    kelenjar endokrin)

    Gerak balas

    ( kehilangan haba dr

    permukaan badan)

    Suhu badan

    menurun

    Suhu badan

    (normal)

    Rangsangan dalam( suhubadan meningkat)

    Reseptor

    (pada kulit)

    Neuron

    aferen

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    70/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 70

    Struktur Otak dan Fungsinya.

    1. Otak terdiri drp tiga bahagian utama iaitu serebrum, serebelum dan

    medula oblongata.

    Struktur otak

    2. Serebrum mengawal aktiviti terkawal seperti kecerdasan, pemikiran,

    ingatan, pembelajaran, penaakulan dan penyelesaian masalah.

    3. Serebelum mengkoordinasikan pengecutan otot utk pergerakan dan

    mengawal keseimbangan badan.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    71/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 71

    Struktur otak

    4. Medula oblongata (MO) mengawal tindakan luar kawal seperti kadar

    denyutan jantung, peristalsis, kadar pernafasan, tekanan darah dan

    perubahan saiz salur darah.

    5. MO juga mengawal tindakan refleks tertentu seperti batuk, bersin, muntah

    dan menelan.

    6. Talamus berfungsi untuk menerima maklumat drp reseptor deria lalu

    menghantarkannya ke bahagian serebrum yg tertentu utk diproses.

    7. Hipotalamus berfungsi mengawal atur keseimbangan dinamik persekitaran

    dalam spt tekanan osmosis darah dan suhu badan melalui kelenjar

    pituitari.

    Saraf tunjang (ST)

    1. ST menghubungkan otak dengan SSPe.

    2. ST terdiri drp jirim kelabu dan jirim putih.

    3. Saraf spina berasal drp ST.

    4.

    Setiap saraf spina bercabang dua membentuk akar dorsal dan akar ventral

    sebelum bersambung dgn ST.

    5. ST mengawal tindakan refleks

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    72/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 72

    Saraf tunjang terdapat dalam turus vertebra.

    Saraf tunjang menghubungkan otak dengan saraf spina.

    Struktur neuron

    1. Setiap neuron terdiri daripada satu badan sel yang mengandungi nukleus

    dengan sitoplasma.

    2. Badan sel neuron dgn sitoplasma mengandungi unjuran gentian yang

    dinamakan dendron atau akson.

    Struktur suatu neuron

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    73/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 73

    3.

    Dendron membawa impuls saraf ke dalam badan sel manakala akson

    membawa impuls saraf keluar dr badan sel.

    4.

    Dendron bercabang membentuk gentian halus yang dikenali sebagai

    dendrit untuk menerima impuls saraf.

    5.

    Akson bercabang membentuk terminal akson yang berakhir dlm bonggol

    sinaps.

    6.

    Akson dan dendron yang panjang diselaputi dengan membran penebat

    yang dinamakan salut mielin.

    7. Di sepanjang salut mielin terdapat celahan yang dinamakan nodus

    Ranvier.

    Jenis neuron dan fungsinya

    1. Terdapat tiga jenis neuron iaitu neuron aferen (NA), interneuron (IN) dan

    Neuron eferen (NE).

    2. NA menghantar impuls dari Reseptor ke sistem saraf pusat (otak dan saraf

    tunjang).

    3. IN menghantar impuls saraf dari NA ke SSP dan dari SSP ke NE.

    4.

    NE menghantar impuls saraf dari SSP ke Efektor iaitu kelenjar dan otak

    utk menghasilkan gerak balas.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    74/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 74

    Sinaps dan Penghantaran maklumat.

    1. Sinaps ialah satu ruang sempit di antara terminal akson neuron

    penghantar dengan dendrit neuron penerima.

    2.

    Impuls saraf daripada neuron penghantar hanya boleh dihantar merentasi

    sinaps secara kimia.

    Impuls saraf merentasi sinaps

    3.

    Terminal akson neuron penghantar berakhir dengan bonggol sinaps yang

    banyak mengandungi vesikel sinaps dan mitokondria.

    4.

    Vesikel sinaps mengandungi bahan kimia yang disebut neurotransmiter

    5.Apabila suatu impuls saraf sampai ke bonggol sinaps pada terminal akson,

    vesikel sinaps dirangsangkan utk membebaskan neurotransmiter ke dalam

    sinaps.

    6. Neurotransmiter meresap mererentasi sinaps ke dendrit neuron penerima.

    7. Dendrit itu dirangsangkan utk mencetus impuls saraf yg dibawa oleh

    neuron penerima ke neuron lain atau efektor.

    8.

    Tenaga dibekalkan oleh mitokondrion supaya impuls saraf dapat merentas

    sinaps.

    9. Sinaps memastikan impuls saraf bergerak dalam satu arah sahaja.

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    75/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 75

    Perbezaan tindakan terkawal, tindakan luar kawal dan tindakan refleks.

    Jenis Tindakan Terkawal Luar kawal Refleks

    Tempat

    kawalan

    Serebrum Medula oblongata Saraf tunjang

    Laluan impuls R NA IN NE E R NA IN NE E R NA IN NE E

    (tangan)

    R NA NE E (kaki)

    Contoh Mengangkat

    tangan, berjalan

    dan menulis

    Pernafasan, batuk,

    bersin, muntah dan

    pencernaan.

    Kaki terangkat

    apabila terpijak

    paku dan tangan

    diangkat apabila

    tersentuh cerek

    panas.

    Arka refleks dalam sentakan lutut yang terlibat hanya dua neuron

  • 7/24/2019 BESTA T5 Versi Guru (With Answers)

    76/175

    Modul Sempoi Biologi (Edisi Guru)

    Zulkarnain Jamaluddin 76

    Arka refleks bagi tindakan menarik tangan drp objek panas

    Penyakit berkaitan dengan Sistem saraf

    1. Penyakit Alzheimer merupakan suatu penyakit neurologi yang berkaitan

    dengan kehilangan ingatan dan kemerosotan pemikiran.

    2. Disebabkan oleh penyusutan tisu otak dan kekurangan rembesan n

    neurotransmiter, iaitu asetilkolina di otak.

    3. Biasanya berlaku kpd warga tua dan boleh diwarisi.

    4. Simptomnya seperti kurang pintar, hilang ingatan, fikiran bercelaru dan

    kurang tumpuan.

    5. Penyakit Parkinson merupakan penyakit berkaitan dgn system sara